Jak żubr wrócił do Puszczy Białowieskiej
Żubr na skraju Puszczy może wyglądać jak część krajobrazu, która trwała tu nieprzerwanie. Dokumenty Białowieskiego Parku Narodowego opowiadają jednak o przerwie i powrocie. Między sprowadzeniem zwierząt do zagrody a narodzinami cielęcia na wolności minęło niemal trzydzieści lat.
_female_and_calves_Bia%C5%82owieza.jpg){kind=link}
Las pozostał, żubry zniknęły
Wiosną 1919 r. zginął ostatni żubr w Puszczy Białowieskiej. Wojna i kłusownictwo doprowadziły miejscową populację do zagłady. Gatunek przetrwał w hodowlach zamkniętych: zwierzyńcach oraz ogrodach zoologicznych. To właśnie te zwierzęta umożliwiły późniejsze odtworzenie populacji.
Słowo „powrót” obejmuje więc dwa różne zadania. Najpierw trzeba było przywrócić obecność żubrów w Białowieży i rozwinąć hodowlę. Dopiero później można było rozpocząć budowanie stada żyjącego swobodnie w Puszczy. Obie daty są potrzebne, by zrozumieć tę historię.
Wrzesień 1929: początek hodowli
19 września 1929 r. do specjalnie przygotowanego zwierzyńca przywieziono samca Borusse. Jesienią dołączyła Biserta, a w następnym roku Biscaya. Opis parku przedstawia ogrodzony teren, w którym rozpoczęto hodowlę. Przyjazd zwierząt nie oznaczał jeszcze ich wypuszczenia do lasu.
Odtwarzanie populacji wymagało pracy z konkretnymi osobnikami i ich potomstwem. Nazwy zachowane w dokumentacji pomagają śledzić tę drogę. Chronologia transportów i narodzin mówi więcej o przebiegu restytucji niż jedno zdanie o uratowaniu gatunku.
Dwa progi: wypuszczenie i narodziny
Pierwsze żubry wypuszczono w polskiej części Puszczy w 1952 r. Pierwsze cielę na wolności urodziło się w 1957 r. Te dwa momenty pokazują różnicę między rozpoczęciem wolnej hodowli a jej rozwojem. Oś czasu pozwala prześledzić cały proces.
- 1919Ginie ostatni żubr żyjący w Puszczy Białowieskiej.
- 1929Rozpoczyna się hodowla w przygotowanym zwierzyńcu.
- 1952Pierwsze żubry zostają wypuszczone na swobodę.
- 1957Na wolności rodzi się pierwsze cielę.
Powrót wymaga dalszej opieki
Park prowadzi zarówno hodowlę zachowawczą, jak i monitoring wolnego stada w polskiej części Puszczy. Obserwowanie liczebności oraz kondycji zwierząt jest częścią ochrony. Udana restytucja nie kończy się z chwilą otwarcia zagrody.
Podczas lektury dawnych opracowań zwracaj uwagę na datę podanych liczb. Stan historycznej hodowli, populacja wolna i liczba żubrów na świecie opisują inne zbiory. W tej opowieści daty wyznaczają etapy powrotu; aktualnej liczebności szukaj w najnowszych materiałach parku.
Źródła opracowania
Tekst Świata Lasu powstał na podstawie poniższych materiałów. Przy każdej pozycji wskazujemy, jaką część tematu dokumentuje.
- Rezerwat Pokazowy Żubrów: historia restytucji ↗Białowieski Park Narodowy. Zagłada miejscowej populacji w 1919 r., wypuszczenie w 1952 r. i narodziny w 1957 r.; wykorzystano część historyczną, bez dawnych godzin zwiedzania.
- Restytucja żubrów w Puszczy Białowieskiej ↗Białowieski Park Narodowy. Początek hodowli 19 września 1929 r., zwierzyniec i przyjazd pierwszych zwierząt. Nie rozstrzygamy rozbieżnych liczb linii hodowlanych w starszych opisach.
- Ochrona przyrody ↗Białowieski Park Narodowy. Hodowla zachowawcza i stały monitoring wolnego stada w polskiej części Puszczy Białowieskiej.