krzewy · liściaste
Bez czarny
Sambucus nigra
Liście złożone z kilku listków, szerokie podbaldachy kremowobiałych kwiatów i ciemne pestkowce w rozgałęzionych owocostanach.
- Rodzina
- piżmaczkowate, dawniej przewiertniowate
- Wysokość
- 3 do 7 m, czasem drzewiasty do 10 m
- Długowieczność
- zwykle kilkadziesiąt lat
- Piętro lasu
- podszyt
- Igły czy liście
- liściaste
- Sezonowość
- V–IXNajlepiej widoczny w miesiącach: maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień.
Fot. H. ZellCC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons · zdjęcie pomniejszone
W terenie
Jak rozpoznać
- 01 / CECHA
Liście
Nieparzystopierzaste, z pięciu do siedmiu ostro piłkowanych listków, ustawione naprzeciwlegle. Roztarte pachną ostro i nieprzyjemnie.
- 02 / CECHA
Kwiaty
Kremowobiałe, w płaskich podbaldachach szerokości 10 do 20 cm, silnie pachnące.
- 03 / CECHA
Owoce
Drobne, czarnofioletowe pestkowce w rozgałęzionych, zwisających owocostanach na czerwieniejących szypułkach. Surowe nie nadają się do jedzenia.
- 04 / CECHA
Pędy
Kruche, z grubym, białym rdzeniem w środku. Kora korkowata, z wyraźnymi przetchlinkami.
Siedlisko
Gdzie rośnie
Gleby żyzne i zasobne w azot: skraje lasu, przydroża, zarośla, okolice zabudowań, ambon i paśników.
Typy siedliskowe lasu
Kody opisują żyzność i wilgotność siedliska. Kliknij, żeby zobaczyć, jak taki las wygląda w całości.
wrzesień
Kalendarz gatunku
| Zjawisko | styczeń | luty | marzec | kwiecień | maj | czerwiec | lipiec | sierpień | wrzesień, bieżący miesiąc | październik | listopad | grudzień |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kwitnienie | nie | nie | nie | nie | tak | tak | nie | nie | nie | nie | nie | nie |
| Dojrzewanie owoców | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie | tak | tak | nie | nie | nie |
zjawisko trwanie występujeBieżący miesiąc: wrzesień.
Terminy zależą od pogody, wysokości nad poziomem morza i regionu. Kolumnę bieżącego miesiąca zaznaczyliśmy tłem.
Nie pomyl
Podobne gatunki
| Gatunek | Nazwa łacińska | Czym się różni |
|---|---|---|
| Jesion wyniosłyFraxinus excelsior | Fraxinus excelsior | Jesion ma liść złożony z 9 do 13 listków, czarne pąki i wyrasta w wysokie drzewo. |
Dane
Fakty i terminy
Znaczenie dla ptaków
owoce zjada kilkadziesiąt gatunków ptaków, które roznoszą nasiona
Wskaźnik siedliska
często rośnie na siedliskach zasobnych w azot; sam krzew nie jest pomiarem składu gleby
Wysokość, wiek i pokrój podajemy jako zakresy z dendrologii Polski. Pojedyncze drzewo potrafi wyjść poza nie w obie strony, zależnie od siedliska i zwarcia drzewostanu.
Terminy z tej karty
- podszyt
- Dolna warstwa krzewów i młodych drzew, która nie wyrasta ponad cztery metry.
- siedlisko
- Warunki, jakie daje drzewom miejsce: gleba, woda i klimat. To one decydują, co tu wyrośnie.
- ambona
- Wieżyczka myśliwska na słupach, kilka metrów nad ziemią, do obserwacji i czatowania na zwierzynę.
Pełne wyjaśnienia są w słowniczku.
Skąd to wiemy
Opis nie został jeszcze zestawiony ze źródłem urzędowym: traktuj go jako wstępny. Osobno sprawdzone wskazówki terenowe mają odnośnik do źródła.
Przegląd karty: 14 września 2026. Terminy sezonowe, wysokość i długość życia są orientacyjne.
Fotografie pochodzą z Wikimedia Commons. Autor i licencja są pod zdjęciem. Kadr na miniaturze może różnić się od pełnego zdjęcia.