owady · obecny cały rok
Ślimak winniczek
Helix pomatia
Największy nasz ślimak lądowy ze skorupą, kremowobrązowy i prążkowany; zimę przesypia, zaklejając muszlę wapiennym wieczkiem.
- Rodzina
- ślimakowate
- Wielkość
- muszla 30 do 50 mm średnicy, ciało wyciągnięte do 10 cm
- Długość życia
- zwykle kilka do kilkunastu lat
- W ciągu roku
- obecny cały rok
- Ochrona
- częściowa
- Kiedy obserwować
- IV–IXNajlepiej widoczny w miesiącach: kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień.
Fot. Andreas EichlerCC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons · zdjęcie pomniejszone
W terenie
Jak rozpoznać
- 01 / CECHA
Muszla
Prawoskrętna, kulista, kremowa do jasnobrązowej, z kilkoma ciemniejszymi pasmami i wyraźnymi liniami przyrostu. Ma pięć albo sześć skrętów.
- 02 / CECHA
Ciało
Szarobrązowe i pomarszczone, z dwiema parami czułków. Dłuższa para nosi na końcach oczy, krótsza służy do dotyku i węchu.
- 03 / CECHA
Zimowanie
Jesienią zakopuje się w ściółce lub w ziemi i zamyka muszlę wapiennym wieczkiem. Wiosną je odrzuca; puste muszle z resztką wieczka to ślad zimowania.
- 04 / CECHA
Gdzie szukać
Na wilgotnych, zasobnych w wapń siedliskach, po deszczu i o świcie. W suszę wciska się pod liście i zasklepia muszlę błoną.
Tropy i ślady
Co zostawia
- INNE
Pusta muszla
Kulista, kremowobrązowa muszla leżąca w ściółce, z czasem wypłowiała. Uszkodzenia mogą sugerować żerowanie innego zwierzęcia, ale cała muszla nie pozwala ustalić przyczyny śmierci.
Wymiar: 30 do 50 mm
Nie pomyl: Muszle mniejszych ślimaków zaroślowych są do 25 mm i mają wyraźniejsze paski; winniczek jest wyraźnie większy i bledszy.
- INNE
Kowadełko drozda
Kamień, pniak albo korzeń obłożony potłuczonymi skorupkami ślimaków. Drozd śpiewak rozbija tam muszle, uderzając nimi o twarde podłoże. To ślad ptaka, znaleziony po ślimaku.
- INNE
Wieczko wapienne
Biała, wapienna płytka wielkości paznokcia, znaleziona w ściółce wiosną. To odrzucone zamknięcie muszli po zimowaniu.
Wymiar: około 20 mm
Ślad rozstrzyga rozpoznanie tylko razem z miejscem i porą roku. Pojedynczy odcisk w rozmytym błocie bywa nie do oznaczenia i nie ma w tym nic wstydliwego.
Siedlisko
Gdzie szukać
Żyzne lasy liściaste, łęgi, zarośla i skraje z wilgotną ściółką oraz glebą zasobną w wapń, potrzebny do budowy muszli. W kwaśnym borze sosnowym go nie ma.
wrzesień
Kalendarz gatunku
| Zjawisko | styczeń | luty | marzec | kwiecień | maj | czerwiec | lipiec | sierpień | wrzesień, bieżący miesiąc | październik | listopad | grudzień |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wychodzenie z zimowania | nie | nie | nie | tak | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie |
| Gody i składanie jaj | nie | nie | nie | nie | tak | tak | nie | nie | nie | nie | nie | nie |
| Aktywność po deszczu | nie | nie | nie | nie | tak | tak | tak | tak | tak | nie | nie | nie |
| Zimowanie z wieczkiem | tak | tak | tak | nie | nie | nie | nie | nie | nie | tak | tak | tak |
zjawisko trwanie występujeBieżący miesiąc: wrzesień.
Terminy zależą od pogody, wysokości nad poziomem morza i regionu. Kolumnę bieżącego miesiąca zaznaczyliśmy tłem.
Nie pomyl
Podobne gatunki
| Gatunek | Nazwa łacińska | Czym się różni |
|---|---|---|
| Krzyżak ogrodowyAraneus diadematus | Araneus diadematus | Krzyżak jest pająkiem z ośmioma odnóżami i siecią; winniczek ma muszlę i porusza się po ziemi. |
Dane
Ochrona, fakty i terminy
Status ochronny
Częściowa
Gatunek objęty ochroną częściową. Pozyskiwanie na cele gospodarcze wymaga zezwolenia i jest ograniczone terminami oraz minimalnym rozmiarem muszli.
Źródło: Ochrona gatunkowa zwierząt, tekst jednolity (Dz.U. 2022 poz. 2380), załączniki 1 i 2. Sprawdzono: 15 września 2026.
Fakty
Średnica muszli
30 do 50 mm
Czego potrzebuje
gleby zasobnej w wapń, z którego buduje muszlę
Rozmnażanie
obupłciowy, ale do rozmnażania potrzebuje drugiego osobnika
Terminy z tej karty
- runo
- Najniższe piętro lasu: mchy, trawy, zioła, borówki i paprocie tuż nad ziemią.
- grąd
- Wielogatunkowy las liściasty, głównie dębowo-grabowy z lipą i klonem; kiedyś dominował na polskim niżu.
- łęg
- Las nad rzeką, okresowo zalewany, z olszą, jesionem i wierzbami.
- buczyna
- Las bukowy z niewielką domieszką innych drzew i słabo rozwiniętymi warstwami dolnymi.
Pełne wyjaśnienia są w słowniczku.
Skąd to wiemy
Opis nie został jeszcze zestawiony ze źródłem urzędowym: traktuj go jako wstępny. Status ochronny jest wyjątkiem i ma własne źródło powyżej.
Opracowanie własne na podstawie ogólnodostępnych materiałów leśnych, entomologicznych i sanitarnych; status prawny z rozporządzenia o ochronie gatunkowej zwierząt.
Przegląd karty: 15 września 2026. Wymiary, terminy i długość życia są orientacyjne.
Ilustracje poglądowe z przezroczystym tłem. Pięć z nich powstało wcześniej dla koła roku i jest tu użytych ponownie bez zmian; pozostałe powstały dla atlasu w tym samym stylu. Rysunek pokazuje ogólny pokrój i układ barw, nie zastępuje fotografii ani klucza do oznaczania.
Fotografie pochodzą z Wikimedia Commons; autor i licencja stoją przy każdym zdjęciu, a strona pliku jest jedno kliknięcie dalej. Zdjęcia pomniejszyliśmy i przekodowaliśmy, nie zmienialiśmy tego, co pokazują. Przy wyborze sprawdzaliśmy nazwę gatunkową w kategoriach pliku, bo nazwa pliku bywa myląca.