Jak powstawał park w Pieninach
W historii ochrony Pienin pojawiają się lata 1921, 1930 i 1932. Każdy oznacza coś innego. Za dzisiejszym parkiem stoją decyzje właścicieli gruntów, przyrodników i administracji po obu stronach Dunajca.
Najpierw fragment wzgórza i lasów
W marcu 1921 roku Stanisław Drohojowski utworzył rezerwat na wzgórzu zamkowym w Czorsztynie. Rok później Stanisław Kulczyński przygotował szerszy projekt ochrony Pienin. Kolejne lata zajęły między innymi starania o zakup prywatnych lasów.
To etap łatwy do przeoczenia, gdy pamięta się tylko datę utworzenia parku. Granica na mapie wymagała wcześniejszych rozstrzygnięć dotyczących konkretnych gruntów. Przyrodniczy pomysł musiał spotkać się z możliwością jego przeprowadzenia.
Uroczystość i utworzenie parku to dwa zdarzenia
W sierpniu 1930 roku w Szczawnicy społecznie ogłoszono Pieniny parkiem narodowym. Formalne utworzenie Parku Narodowego w Pieninach nastąpiło 1 czerwca 1932 roku na podstawie rozporządzenia ministra rolnictwa z 23 maja.
W lipcu 1932 roku powstał Słowacki Rezerwat Przyrodniczy w Pieninach. Obszary po obu stronach granicy zaczęły tworzyć wspólne przedsięwzięcie ochronne. Dunajec rozdzielał państwa, ale łączył opisywany krajobraz.
- 1921Rezerwat na wzgórzu zamkowym w Czorsztynie.
- 1930Społeczna uroczystość ogłoszenia parku w Szczawnicy.
- 1 czerwca 1932Formalne utworzenie Parku Narodowego w Pieninach.
- 12 lipca 1932Utworzenie rezerwatu po słowackiej stronie.
Turyści znali Pieniny przed powstaniem parku
Historia turystyki prowadzona przez park odnotowuje przewodnik po Szczawnicy i Pieninach Franciszka Herbicha z 1831 roku oraz opis zorganizowanego spływu Dunajcem z 1840 roku. Ochrona nie zaczynała się więc w miejscu nieznanym podróżnym.
Szlaki i sposób udostępnienia zmieniały się później wielokrotnie. Dawna trasa opisana w przewodniku nie staje się przez to dzisiejszą drogą spacerową. Historyczna mapa pomaga zobaczyć zmiany; do planowania wycieczki potrzebujesz aktualnej informacji parku.
Źródła opracowania
Tekst Świata Lasu powstał na podstawie poniższych materiałów. Przy każdej pozycji wskazujemy, jaką część tematu dokumentuje.
- Rozporządzenie Ministra Rolnictwa z 23 maja 1932 r., M.P. 1932 nr 123 poz. 156 ↗Monitor Polski, ELI. Utworzenie jednostki Park Narodowy w Pieninach; wejście w życie w dniu ogłoszenia, 1 czerwca 1932 roku.
- Historia utworzenia PPN ↗Pieniński Park Narodowy. Prywatny rezerwat, wykup gruntów, rozróżnienie uroczystości w 1930 roku i aktów z 1932 roku.
- Historia rozwoju turystyki pienińskiej ↗Pieniński Park Narodowy. Przewodnik Herbicha i historia spływów. Dokument historyczny nie służy jako wykaz obecnie otwartych szlaków.