Władysław Szafer: od botaniki do ochrony krajobrazu
Nazwisko Szafera widnieje na krakowskim Instytucie Botaniki PAN. Za nazwą stoi historia tworzenia zbiorów, zespołów badawczych i ochrony przyrody. Można ją prześledzić przez trzy miejsca: ogród botaniczny, instytut i Pieniny.
.jpg){kind=link}
Ogród jest także miejscem pracy naukowej
Według historii Ogrodu Botanicznego UJ Szafer objął jego kierownictwo w 1918 roku i pełnił tę funkcję przez 42 lata. Ogród łączył kolekcję żywych roślin z badaniami i nauczaniem. W tym otoczeniu nazwa gatunku nie pozostawała samym hasłem w książce: można było wracać do oznaczonej rośliny i porównywać ją z innymi.
To przydatny sposób patrzenia także dla dzisiejszego gościa. Przy etykiecie drzewa zatrzymaj się na chwilę dłużej: odczytaj nazwę łacińską, obejrzyj pęd i liście. Własne rozpoznanie skonfrontuj z oznaczeniem kolekcji. Takie małe porównanie nie odtwarza pracy badacza, ale pokazuje, po co utrzymuje się żywe zbiory.
Dla roślin współczesnych i dawnych
Z inicjatywy Szafera w 1953 roku powołano Zakład Botaniki PAN w Krakowie. W 1956 roku przekształcono go w instytut. Badania miały obejmować systematykę, geografię roślin i paleobotanikę. Są to różne pytania o ten sam świat: jak rozpoznawać rośliny, gdzie występują i jak wyglądała roślinność w przeszłości.
Historia instytutu wymienia wczesne pracownie zajmujące się florą, mchami i roślinami kopalnymi. Z czasem doszły kolejne dziedziny, między innymi badania grzybów i porostów. Dzisiejszą nazwę, upamiętniającą Władysława Szafera, placówka otrzymała w 1986 roku.
- 1953Powstaje Zakład Botaniki PAN z inicjatywy Szafera.
- 1956Zakład zostaje przekształcony w Instytut Botaniki.
- 1986Instytut otrzymuje imię Władysława Szafera.
Poznanie roślin prowadzi do pytania o ich miejsce
Chronologia Pienińskiego Parku Narodowego zaczyna starania Szafera od 1921 roku: jako przewodniczący Państwowej Komisji Ochrony Przyrody wypowiedział się wtedy o potrzebie ochrony Pienin. Samo wystąpienie nie tworzyło jeszcze parku. Potem potrzebne były projekty, wykup gruntów i decyzje organizacyjne.
W tej historii uczestniczyło wiele osób. Stanisław Drohojowski utworzył rezerwat na wzgórzu zamkowym w Czorsztynie, a Stanisław Kulczyński opracował projekt rezerwatu pienińskiego. Szafer był jednym z uczestników procesu, który trwał latami. Warto zachować w pamięci zarówno jego rolę, jak i wspólny charakter tych starań.
Źródła opracowania
Tekst Świata Lasu powstał na podstawie poniższych materiałów. Przy każdej pozycji wskazujemy, jaką część tematu dokumentuje.
- History of the Botanic Garden ↗Ogród Botaniczny Uniwersytetu Jagiellońskiego. Kierownictwo Szafera od 1918 roku, kolekcje i funkcje ogrodu. Zadanie przy etykiecie jest propozycją redakcyjną.
- Sylwetka Instytutu: nasz początek ↗Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN. Daty 1953, 1956 i 1986, rola inicjatora i główne kierunki pracy instytutu.
- Historia utworzenia PPN ↗Pieniński Park Narodowy. Wystąpienie Szafera z 1921 roku i udział Drohojowskiego oraz Kulczyńskiego.