Przejdź do treści

PoradnikJak działa las

Zrąb, trzebież, rębnia: co się tu właśnie stało

Pusty plac po drzewach albo las nagle przerzedzony budzi złość szybciej niż pytanie. Nazwijmy najpierw to, co widać, a potem sprawdźmy, co o tym miejscu mówią dane.

7 min czytaniacały rokdla powracającychsprawdzono

W skrócie

  • Rębnia to zestaw zasad użytkowania lasu, którego celem jest stworzenie warunków do odnowienia pożądanego składu gatunkowego.
  • Lasy Państwowe rozróżniają pięć rodzajów rębni: zupełną, częściową, gniazdową, stopniową i przerębową.
  • Trzebież to cięcie pielęgnacyjne w drzewostanie, który nie jest jeszcze przeznaczony do odnowienia; okap zostaje.
  • Co stało w danym miejscu przed cięciem, sprawdzisz w opisie taksacyjnym w Banku Danych o Lasach.
Ścięty pień, młode rośliny i drzewa na skraju powierzchni po cięciach.
Ilustracja generowana · Świat Lasu
Spis treści: 4 sekcje

Ścieżka, którą chodziłeś od lat, prowadzi teraz przez odkryty plac z koleinami. Albo las stoi, ale zrobiło się w nim jasno i co drugie drzewo zniknęło. To dwie zupełnie różne sytuacje i mają różne nazwy. Warto je rozdzielić, zanim wyrobisz sobie zdanie.

Rębnia: cięcie, po którym ma coś wyrosnąć

Słownik Lasów Państwowych opisuje jako zespół zasad określających sposób użytkowania lasu, którego celem jest stworzenie najkorzystniejszych warunków do odnowienia pożądanego składu gatunkowego. Kluczowe jest słowo odnowienie: rębnia zawsze zakłada, że po cięciu w tym miejscu ma rosnąć las, tylko młodszy. Zależnie od sposobu cięcia i warunków wzrostu wyróżnia się pięć rodzajów rębni.

  • Rębnia zupełna, nazywana też całkowitą: schodzi z powierzchni naraz. To ten widok, który najczęściej nazywamy zrębem.
  • Rębnia częściowa: drzewa usuwa się w kilku nawrotach, część zostaje i osłania młode pokolenie.
  • Rębnia gniazdowa: w drzewostanie powstają niewielkie prześwity, w których odnawia się inny gatunek niż dookoła.
  • Rębnia stopniowa: cięcia rozłożone w czasie i w przestrzeni, las przebudowuje się stopniowo, a granica między starym a młodym jest rozmyta.
  • Rębnia przerębowa: pojedyncze drzewa wybierane z drzewostanu, w którym stale rosną obok siebie wszystkie pokolenia.

Trzebież to nie to samo

Jeśli las stoi dalej, tylko zrobiło się w nim luźniej, prawdopodobnie patrzysz na . Słownik leśny rozróżnia trzebież wczesną i późną. To cięcie pielęgnacyjne: usuwa się część drzew, żeby pozostałe miały więcej światła i miejsca, a okap zostaje nad głową. Po trzebieży na dnie lasu leżą cienkie gałęzie, a między pniakami widać koleiny, ale sklepienie nadal się zamyka.

Cięcie planowe a cięcie po szkodzie

Nie każde cięcie było w planie. Po wichurze, okiści albo gradacji owadów usuwa się drzewa złamane, wywrócone i zasiedlone. Takie miejsce wygląda inaczej niż : granica powierzchni jest nieregularna, zostają wyrwane karpy z korzeniami, a część pni jest złamana w połowie wysokości, nie ścięta równo przy ziemi. Świerk bywa tu głównym bohaterem, bo ma płytki system korzeniowy i to on pierwszy pada.

Sprawdź, co tu stało

Zamiast domysłów sięgnij po opis. Bank Danych o Lasach pokazuje granice wydzieleń razem z opisem taksacyjnym, w którym jest , wiek drzewostanu i kategoria ochronności. Portal zaznacza, że dane mają charakter poglądowy i nie są dokumentem urzędowym, więc czytaj je jak mapę, a nie jak decyzję. Skalę zjawiska w całym kraju opisuje coroczny Raport o stanie lasów, a statystykę gospodarczą publikuje GUS.

Sprawdź w terenie

4 kroki

Zaznaczenia zostają w tej przeglądarce. Nic nie wysyłamy na serwer.

Zobacz w atlasie

Gatunki, o których mowa w tym tekście, mają w atlasie karty z cechami i zdjęciami.

Sprawdź to w ćwiczeniu

  • Odkrywaj · około 5 minut

    Co wynika z tych danych?

    Oceń wniosek, odsłoń brakujący kontekst i sprawdź, czy nadal się pod nim podpisujesz.

Źródła

Każda informacja w tym tekście prowadzi do dokumentu, który da się otworzyć.

Stan na dzień sprawdzenia: . Opracowanie redakcyjne na podstawie podanych źródeł. Pomysły na ćwiczenia pomagają prowadzić własne obserwacje.

Wszystkie poradniki

Zostań chwilę dłużej

Kolejny krok w poznawaniu lasu

  • Jak działa las4 min czytania

    Gdzie rosną grzyby i dlaczego akurat tam

    To nie jest klucz do oznaczania i nie zastąpi wiedzy o gatunkach. To poradnik o siedlisku: które drzewa, która pogoda i które miejsca w lesie w ogóle warto sprawdzać.

    sezon: jesieńpierwszy spacer
  • Jak działa las4 min czytania

    Las, który stoi w wodzie: łęg, ols i bór bagienny

    Zanim zamoczysz buty, las zdąży Ci powiedzieć, że stoisz na mokrym. Kępy korzeniowe, ślad po zalaniu i torfowiec to trzy różne adresy, nie jedno bagno.

    sezon: wiosnadla powracających
  • Jak działa las3 min czytania

    Po co w lesie leżą stare pnie?

    Powalona kłoda jest częścią lasu, której warto przyjrzeć się uważniej. Zobacz, jak rozkładające się drewno tworzy miejsca życia i jak obserwować je bez rozbierania na części.

    cały rokdla powracających