Jak rozpalić i zgasić ognisko

Większość kłopotów z ogniskiem bierze się z pośpiechu: za grube drewno na początku, za mało wody na końcu. Opisujemy sposób, który wynika z fizyki spalania; polskie służby nie publikują jednej instrukcji, do której moglibyśmy odesłać. To samo przećwiczysz w symulatorze Ognisko na naszej stronie. Zanim zaczniesz, sprawdź w poradniku o przepisach, czy w ogóle wolno.

Zanim zapalisz

• Miejsce: wyznaczone palenisko w lesie albo, z dala od lasu, łąk i zabudowań, bezpieczne miejsce na własnej działce.
• Pogoda: sprawdź stopień zagrożenia pożarowego i wiatr. Przy silnym wietrze iskry lecą daleko poza krąg.
• Woda: wiadro albo kanister przy palenisku, zanim zapalisz zapałkę, a nie dopiero wtedy, gdy trzeba gasić.
• Drewno: suche i w trzech grubościach, od hubki po polana, przywiezione ze sobą.

Suche drewno to połowa sukcesu

Kilogram suchego drewna daje prawie tyle samo ciepła bez względu na gatunek. Różnicę robi woda: dobrze wysezonowane drewno ma jej mniej niż 20%, świeżo ścięte nawet połowę swojej masy. Zanim mokre drewno zacznie się palić, ogień musi tę wodę odparować, więc płomień jest niższy, a dym gęsty i biały od pary. O tym, jak długo pali się polano, decyduje gęstość: lekkie drewno iglaste zajmuje się szybko i strzela iskrami, ciężkie liściaste długo się rozpala, ale zostawia żar. Porównanie gatunków z naszego atlasu znajdziesz na stronie symulatora.

Od drobnego do grubego

1. Na dół połóż hubkę: garść kory brzozy, suchej trawy albo drobnych wiórów.
2. Nad nią ustaw patyki grubości zapałki i palca, luźno, żeby między nimi płynęło powietrze.
3. Zapałkę podłóż pod hubkę od strony, z której wieje wiatr: płomień pójdzie w stos, a nie w Twoją stronę.
4. Grubsze polana dokładaj dopiero wtedy, gdy drobnica porządnie się pali. Za wcześnie dołożone polano zabiera ciepło i dusi ogień.
5. Nie podlewaj ognia benzyną ani innym płynem łatwopalnym: jego opary zapalają się gwałtownie i mogą poparzyć.

Cztery układy z symulatora

• Stożek: szybko się rozpala i daje wysoki płomień, ale po kilku minutach się składa i wymaga częstego dokładania.
• Studnia: polana ułożone na krzyż palą się równo i zostawiają dużo żaru do pieczenia.
• Gwiazda: polana leżą promieniście i dosuwa się je do środka, gdy końce się wypalą, więc drewna starcza na dłużej.
• Piramida odwrócona: grube na dole, cienkie na górze, rozpalana od góry; długo pali się sama i mało dymi.

Pilnuj ognia

Ogniska nie zostawia się bez opieki ani na chwilę: nieostrożne obchodzenie się z ogniem to wykroczenie. Dokładaj po jednym polanie, zanim ogień przygaśnie; tak zużyjesz mniej drewna, niż paląc od razu wielki stos. Obserwuj ściółkę po stronie, w którą wieje wiatr: zarzewie najłatwiej zadeptać, póki jest małe.

Gaszenie do zimna

Woda gasi, bo zabiera ciepło. Litr wody, który wyparuje na żarze, pochłania około 2,6 MJ: tyle ciepła oddaje kilka kilogramów żaru, stygnąc z 800 do 100 °C. W praktyce woda spływa, wsiąka w ziemię i omija żar schowany pod popiołem i we wnętrzach polan, dlatego jedno wiadro nie wystarcza.

1. Zalej: lej powoli na całe palenisko, aż ucichnie syczenie. Uważaj na parę: z litra wody powstaje około 1700 litrów pary, gorącej i parzącej.
2. Rozgarnij: kijem przemieszaj popiół i żar, rozbij nadpalone polana, odsłoń to, co tli się pod spodem.
3. Zalej ponownie wszystko, co odsłoniłeś.
4. Sprawdź wierzchem dłoni, trzymając ją najpierw wysoko nad popiołem, a potem ostrożnie coraz niżej. Jeśli czujesz ciepło, zacznij od początku.
5. Odejdź dopiero wtedy, gdy palenisko jest zimne w dotyku.