Symulator Świata Lasu
Ułóż drewno, zapal zapałkę i pilnuj ognia. Płomień, dym, iskry i trzask zależą od gatunku drewna, wilgotności i wiatru, a na koniec trzeba je zgasić do zimna.
model fizyczny ogniaprawdziwe nagrania trzaskubez konta i instalacji
Przy ogniu
Każde uczy jednej rzeczy, którą warto umieć przy prawdziwym ognisku: od rozpalenia jedną zapałką po gaszenie tak, żeby w nocy nic się nie obudziło. Wynik zapamiętuje tylko ta przeglądarka.
Wyznaczone miejsce na ognisko w lesie, spokojny wieczór. Stożek z suchej sosny, pod nim kora brzozy.
Cel: Rozpal ognisko tak, żeby zajęło się pierwsze polano. Masz jedną zapałkę.
Zapałki zostały w samochodzie. Masz krzesiwo i suchą trawę na hubkę.
Cel: Rozpal ognisko samym krzesiwem: iskry mają zapalić hubkę, a od niej pierwsze polano.
Przed chwilą przestało padać. Drewno jest suche w środku, ale mokre z wierzchu. Na rozpałkę masz łuczywo.
Cel: Rozpal ognisko z zamoczonego drewna w ciągu 20 minut. Masz pięć zapałek.
Ognisko pali się od kwadransa. Masz kij z leszczyny i kiełbaski.
Cel: Upiecz kiełbaskę do rumianej skórki i zdejmij ją, zanim się przypali.
Ognisko dogasa w żar. Ziemniak w skórce czeka obok.
Cel: Upiecz ziemniaka w żarze tak, żeby środek był miękki, a nie zwęglony.
Koniec wieczoru. Pod popiołem jest gruby żar, a obok wiadro i woda z kanistra.
Cel: Zgaś ognisko tak, żeby palenisko było zimne w dotyku, i dopiero wtedy odejdź.
Upalny, suchy dzień, trzeci stopień zagrożenia pożarowego, porywisty wiatr. Stoisz przy wyznaczonym miejscu na ognisko w borze sosnowym.
Cel: Zdecyduj, czy w takich warunkach rozpalić ognisko.
Masz buk i dąb, dużo czasu i ograniczony zapas drewna.
Cel: Utrzymaj ogień przez godzinę, dokładając najwyżej osiem polan.
Drewno
Kilogram suchego drewna daje prawie tyle samo ciepła bez względu na gatunek. O tym, jak ognisko się pali, decydują gęstość i wilgotność: lekkie drewno iglaste zajmuje się szybko i strzela iskrami, ciężkie liściaste długo się rozpala, ale zostawia żar. Suche drewno ma mniej niż 20% wody; świeżo ścięte nawet połowę.
| Gatunek | Gęstość | Rozpalanie | Żar | Iskry | Jak się pali |
|---|---|---|---|---|---|
| sosnaPinus sylvestris | 510 kg/m³ | 5 z 5 | 2 z 5 | 2 z 3 | Rozpala się łatwo i daje jasny, wysoki płomień. Żywica strzela iskrami i kopci, a żaru zostaje niewiele. Z sosny pochodzi łuczywo, czyli smolne drzazgi, które zajmują się nawet wilgotne. |
| świerkPicea abies | 450 kg/m³ | 5 z 5 | 1 z 5 | 3 z 3 | Zajmuje się od razu, ale pali się krótko i strzela iskrami najmocniej z tu opisanych. Na długi wieczór przy otwartym ogniu to słaby wybór. |
| jodłaAbies alba | 450 kg/m³ | 4 z 5 | 1 z 5 | 2 z 3 | Lekka i łatwa w rozpalaniu, pali się szybko. Iskrzy mniej niż świerk, żaru daje niewiele. |
| modrzewLarix decidua | 640 kg/m³ | 4 z 5 | 3 z 5 | 3 z 3 | Najcięższy z naszych iglastych: pali się dłużej i zostawia lepszy żar niż sosna, ale mocno strzela iskrami. |
| dąbQuercus robur | 710 kg/m³ | 1 z 5 | 5 z 5 | 0,6 z 3 | Trudno go rozpalić i długo schnie, za to pali się wolno i spokojnie, a żar trzyma bardzo długo. |
| bukFagus sylvatica | 720 kg/m³ | 2 z 5 | 5 z 5 | 0,5 z 3 | Drewno na długi wieczór: rozpala się opornie, pali równo, prawie nie iskrzy i daje dużo żaru. |
| grabCarpinus betulus | 830 kg/m³ | 1 z 5 | 5 z 5 | 0,5 z 3 | Najcięższe z naszych drzew liściastych. Rozpala się najtrudniej, pali się najdłużej i daje bardzo gorący żar. |
| brzozaBetula pendula | 650 kg/m³ | 4 z 5 | 3 z 5 | 1 z 3 | Pali się jasno i dość szybko, rzadko strzela. Jej kora to jedna z najlepszych rozpałek, bo zajmuje się nawet wilgotna; kopci przy tym na czarno. |
| olszaAlnus glutinosa | 500 kg/m³ | 4 z 5 | 2 z 5 | 0,8 z 3 | Lekka i łatwa w rozpalaniu, pali się szybko i spokojnie, żaru zostaje mało. |
| jesionFraxinus excelsior | 710 kg/m³ | 3 z 5 | 4 z 5 | 0,6 z 3 | Ciężki jak dąb, a nawet świeżo ścięty ma mało wody, więc pali się dobrze i daje trwały żar. |
| lipaTilia cordata | 490 kg/m³ | 4 z 5 | 1 z 5 | 0,8 z 3 | Miękka i lekka: szybko się spala, grzeje słabo i zostawia mało żaru. |
| klonAcer platanoides | 650 kg/m³ | 3 z 5 | 3 z 5 | 0,7 z 3 | Średnio ciężki, pali się równo i daje przyzwoity żar. |
| osikaPopulus tremula | 450 kg/m³ | 4 z 5 | 1 z 5 | 0,8 z 3 | Lekka, pali się szybko i dymi. Lepiej nadaje się na drobnicę do rozpałki niż na polana. |
Zanim rozpalisz naprawdę
Symulator stawia ognisko w miejscu wyznaczonym w lesie albo w misie w ogrodzie z dala od lasu. W prawdziwym świecie o tym, gdzie wolno, decydują przepisy, a o tym, czy warto, pogoda.
W lesie, na terenach śródleśnych i do 100 m od granicy lasu nie wolno rozniecać ognia poza miejscem wyznaczonym przez właściciela lasu albo nadleśniczego. Ustawa o lasach zakazuje tam też korzystania z otwartego płomienia.
Za ognisko poza miejscem wyznaczonym w lesie, na łące, torfowisku, wrzosowisku i do 100 m od nich grozi areszt, ograniczenie wolności albo grzywna do 30 000 zł. Mandat może wynieść do 5000 zł.
Palenie ognisk jest tam zabronione poza miejscami wyznaczonymi przez dyrektora parku narodowego, a w rezerwacie przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska.
Pas 100 m od lasu, łąk, torfowisk i wrzosowisk w przepisach nie ma wyjątku dla prywatnych działek. Dalej ognia nie wolno rozpalać tam, gdzie może zapalić materiały palne albo sąsiednie obiekty, a w ognisku nie pali się śmieci.
Prawo zbioru na własne potrzeby dotyczy płodów runa, nie drewna. Zabranie powalonego drzewa albo wyrąbanych gałęzi jest wykroczeniem. Drewno na ognisko przywieź albo zapytaj leśniczego.
Kto zauważy pożar, musi ostrzec ludzi w zagrożonym miejscu i zawiadomić służby. Lasy Państwowe podają numery 112 i 998.
Całość z przepisami i źródłami: ognisko a prawo. Stopień zagrożenia pożarowego i zakazy wstępu na dziś: Dziś w lesie.
Poradniki
Uczciwie o symulatorze
Każde polano dzielimy na sześć odcinków. Odcinek nagrzewa się od płomieni, żaru i sąsiednich kawałków, zapala się po przekroczeniu dawki ciepła, odgazowuje pod rosnącą warstwą węgla, a węgiel żarzy się i opada w żar. Wysokość płomienia liczymy z korelacji Heskestada, pulsowanie z zależności około 1,5/√D Hz.
Płomień i dym to symulacja płynu na karcie graficznej w pionowej płaszczyźnie przez środek ogniska. Barwę bierzemy z promieniowania ciała doskonale czarnego widzianego przez matrycę aparatu, dlatego prześwietlony rdzeń wychodzi kremowobiały, a brzegi pomarańczowe.
Drewno w symulatorze ma kilka parametrów, a prawdziwe polano ma sęki, szczeliny i zmienną wilgotność. Czas biegnie szybciej niż zegar. Liczby na ekranie pokazują rząd wielkości, nie pomiar: model nie zastąpi rozsądku przy prawdziwym ogniu.
Trzask ognia i szum wiatru to prawdziwe nagrania na wolnych licencjach, grane z losowych fragmentów, żeby się nie powtarzały. Syk wody, zapałkę, dmuchanie i skwierczenie składamy w przeglądarce z szumu i filtrów, sterowanych liczbami z modelu. Nocą czasem odezwie się puszczyk z atlasu.
Gęstość przy wilgotności około 12–15% pochodzi z tabel gęstości drewna (klasy F. Krzysika, wykład ZUT, karty gatunków); wartość opałowa kilograma suchego drewna prawie nie zależy od gatunku (LWF Bayern, TFZ Straubing), więc o czasie palenia decydują gęstość i wilgotność. Skale iskrzenia, dymu, rozpalania i żaru to model symulatora ułożony z opisów jakościowych w przewodnikach brytyjskiej Forestry Commission i poradnikach drewna opałowego. Wilgotność świeżego drewna dla pojedynczych gatunków to wartości typowe z literatury, potwierdzony jest tylko zakres 45–60% (TFZ). Źródeł nie dało się otworzyć w pełnej treści przy zbieraniu danych, dlatego pole verified jest wszędzie false, a kolejność gatunków traktujemy jako pewniejszą niż same liczby.
Nagrania:
Fizyka: G. Heskestad, „Luminous heights of turbulent diffusion flames”, Fire Safety Journal 5 (1983); B. J. McCaffrey, „Purely buoyant diffusion flames: some experimental results”, NBSIR 79-1910 (1979); P. J. Pagni, „Pool vortex shedding frequencies”, Applied Mechanics Reviews 43 (1990); J. Stam, „Stable Fluids”, SIGGRAPH 1999. Przepisy: ustawa o lasach (Dz.U. 2026 poz. 663), Kodeks wykroczeń art. 82 w brzmieniu od 2 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2025 poz. 1814), ustawa o ochronie przyrody art. 15.