ptaki · osiadły
Bogatka
Parus major
Żółty spód z czarnym pasem pośrodku, czarna głowa i białe policzki; pas u samca schodzi szeroko aż między nogi.
- Rodzina
- sikory
- Wielkość
- długość 13,5 do 15 cm, rozpiętość 22 do 25 cm, masa 16 do 21 g
- Długość życia
- zwykle dwa do trzech lat
- W ciągu roku
- osiadły
- Ochrona
- ścisła
- Kiedy obserwować
- I–VI, XI–XIINajlepiej widoczny w miesiącach: styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, listopad, grudzień.
Fot. Francis C. FranklinCC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons · zdjęcie pomniejszone
W terenie
Jak rozpoznać
- 01 / CECHA
Ubarwienie
Czarna głowa z wyraźnie odciętym białym policzkiem, oliwkowozielony grzbiet, niebieskoszare skrzydło z jednym białym paskiem, siarkowożółty spód.
- 02 / CECHA
Czarny pas
Biegnie od gardła do podbrzusza. U samca jest szeroki i rozlewa się między nogami, u samicy wąski i często urywa się wyżej. To pomocna wskazówka przy dobrym widoku dorosłego ptaka.
- 03 / CECHA
Głos
Rytmiczne, dzwoniące „ci-ci-BĄK, ci-ci-BĄK” powtarzane uparcie od lutego. Repertuar jest szeroki, więc nietypowy głos sikory to najczęściej właśnie bogatka.
- 04 / CECHA
Zachowanie
Rusza się gwałtownie i hałaśliwie, schodzi na ziemię częściej niż inne sikory. Zimą prowadzi mieszane stada, do których dołączają kowalik i pełzacz.
Słuchaj
Głos
ci-ci-bąk, ci-ci-bąk
Rytmiczne, metaliczne dwie lub trzy sylaby z akcentem na ostatniej, powtarzane seriami. Brzmi jak piłowanie albo jak pompka rowerowa. Zaczyna śpiewać w pierwsze cieplejsze dni lutego, często jako pierwszy głos przedwiośnia.
Kiedy słychać
II–VI
Tropy i ślady
Co zostawia
- GNIAZDO
Wyściółka z mchu i sierści
Dno dziupli albo skrzynki wypełnia gruba warstwa mchu z wgnieceniem wyłożonym sierścią i włosiem. Po lęgu zostaje zbita mata, często z resztkami skorupek.
Nie pomyl: Modraszka używa podobnego materiału. Sam rozmiar i wyściółka gniazda nie rozstrzygają gatunku; nie otwieraj zajętych skrzynek ani dziupli.
Ślad rozstrzyga rozpoznanie tylko razem z miejscem i porą roku. Pojedynczy odcisk w rozmytym błocie bywa nie do oznaczenia i nie ma w tym nic wstydliwego.
Siedlisko
Gdzie szukać
Wszędzie tam, gdzie jest dziupla albo skrzynka lęgowa. W lesie woli drzewostany liściaste i mieszane ze starymi drzewami, ale zasiedla też parki i ogrody.
Lasy, w których bywa najczęściej
Zwierzę nie jest przypisane do siedliska tak ściśle jak roślina. Lista mówi, gdzie spotyka się je najczęściej, a nie gdzie wyłącznie.
wrzesień
Kalendarz gatunku
| Zjawisko | styczeń | luty | marzec | kwiecień | maj | czerwiec | lipiec | sierpień | wrzesień, bieżący miesiąc | październik | listopad | grudzień |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Śpiew godowy | nie | tak | tak | tak | tak | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie |
| Lęgi | nie | nie | nie | tak | tak | tak | nie | nie | nie | nie | nie | nie |
| Stada mieszane | tak | tak | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie | tak | tak | tak |
zjawisko trwanie występujeBieżący miesiąc: wrzesień.
Terminy zależą od pogody, wysokości nad poziomem morza i regionu. Kolumnę bieżącego miesiąca zaznaczyliśmy tłem.
Nie pomyl
Podobne gatunki
| Gatunek | Nazwa łacińska | Czym się różni |
|---|---|---|
| KowalikSitta europaea | Sitta europaea | Kowalik ma rdzawy spód bez czarnego pasa, czarną pręgę przez oko i chodzi po pniu głową w dół; u bogatki szukaj czarnego pasa na żółtym spodzie, a u kowalika pręgi przez oko. |
Dane
Ochrona, fakty i terminy
Status ochronny
Ścisła
Gatunek objęty ochroną ścisłą.
Źródło: Ochrona gatunkowa zwierząt, tekst jednolity (Dz.U. 2022 poz. 2380), załączniki 1 i 2. Sprawdzono: 15 września 2026.
Fakty
Długość ciała
13,5 do 15 cm
Lęg
zwykle 6 do 12 jaj, wyprowadza jeden lub dwa lęgi
Gniazdo
dziupla, szczelina lub skrzynka lęgowa
Terminy z tej karty
- drzewostan
- Grupa drzew rosnących razem, podobnych wiekiem i składem na tyle, że opisuje się je jako całość.
- podszyt
- Dolna warstwa krzewów i młodych drzew, która nie wyrasta ponad cztery metry.
- okap
- Warstwa koron najstarszych drzew: dach lasu, który rozdziela światło.
Pełne wyjaśnienia są w słowniczku.
Skąd to wiemy
Opis nie został jeszcze zestawiony ze źródłem urzędowym: traktuj go jako wstępny. Status ochronny jest wyjątkiem i ma własne źródło powyżej.
Opracowanie własne na podstawie ogólnodostępnych materiałów ornitologicznych i leśnych; status ochronny z rozporządzenia o ochronie gatunkowej zwierząt.
Przegląd karty: 15 września 2026. Wymiary, terminy i długość życia są orientacyjne.
Ilustracje poglądowe z przezroczystym tłem. Pięć z nich powstało wcześniej dla koła roku i jest tu użytych ponownie bez zmian; pozostałe powstały dla atlasu w tym samym stylu. Rysunek pokazuje ogólny pokrój i układ barw, nie zastępuje fotografii ani klucza do oznaczania.
Fotografie pochodzą z Wikimedia Commons; autor i licencja stoją przy każdym zdjęciu, a strona pliku jest jedno kliknięcie dalej. Zdjęcia pomniejszyliśmy i przekodowaliśmy, nie zmienialiśmy tego, co pokazują. Przy wyborze sprawdzaliśmy nazwę gatunkową w kategoriach pliku, bo nazwa pliku bywa myląca.