ptaki · osiadły
Pełzacz leśny
Certhia familiaris
Brązowa myszka na pniu z cienkim, zakrzywionym dziobem: wspina się spiralnie w górę, potem zlatuje do podstawy następnego drzewa i zaczyna od nowa.
- Rodzina
- pełzacze
- Wielkość
- długość 12,5 do 14 cm, rozpiętość 17,5 do 21 cm, masa 7,5 do 12 g
- Długość życia
- zwykle dwa lata
- W ciągu roku
- osiadły
- Ochrona
- ścisła
- Kiedy obserwować
- I–V, XI–XIINajlepiej widoczny w miesiącach: styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, listopad, grudzień.
Fot. Bengt NymanCC BY 2.0 · Wikimedia Commons · zdjęcie pomniejszone
.jpg){kind=link}
W terenie
Jak rozpoznać
- 01 / CECHA
Ubarwienie
Wierzch brązowy, gęsto kreskowany biało i płowo, doskonale zlewający się z korą. Spód czysto biały, co widać dopiero, gdy ptak obejdzie pień.
- 02 / CECHA
Dziób i ogon
Dziób cienki jak szydło i wyraźnie zakrzywiony w dół. Ogon sztywny, o ostro zakończonych sterówkach, używany jak trzecia podpórka przy wspinaniu.
- 03 / CECHA
Sposób poruszania
Zwykle w górę i zwykle spiralnie wokół pnia, skokami. Po dojściu do konarów zlatuje nisko do podstawy sąsiedniego drzewa. Ten rytm jest rozpoznawalny z daleka.
- 04 / CECHA
Głos
Bardzo wysokie, ciche „sii-sii” na granicy słyszalności oraz krótka, opadająca zwrotka. Wysoki głos może być trudny do usłyszenia; pomóc może obserwacja ruchu ptaka po pniu.
Słuchaj
Głos
Krótka, bardzo wysoka zwrotka o opadającym końcu, trwająca około dwóch sekund i powtarzana regularnie. Poza śpiewem cienkie, przeciągłe pojedyncze nuty. Wysokość dźwięku leży tak wysoko, że dla części słuchaczy pozostaje niesłyszalny.
Kiedy słychać
II–V
Tropy i ślady
Co zostawia
- GNIAZDO
Gniazdo za odstającą korą
Ciasna, klinowata konstrukcja z gałązek i kory wciśnięta za odstający płat kory albo w szczelinę pnia. Widać ją tylko z boku, z odległości kilku kroków.
Nie pomyl: Podobne szczeliny zajmują nietoperze i owady; gniazdo pełzacza ma wyraźny budulec z cienkich patyczków.
Ślad rozstrzyga rozpoznanie tylko razem z miejscem i porą roku. Pojedynczy odcisk w rozmytym błocie bywa nie do oznaczenia i nie ma w tym nic wstydliwego.
Siedlisko
Gdzie szukać
Starsze drzewostany z grubą, spękaną korą i odstającymi płatami: sosna, świerk, stare dęby. Szczeliny za odstającą korą są mu potrzebne na gniazdo.
Lasy, w których bywa najczęściej
Zwierzę nie jest przypisane do siedliska tak ściśle jak roślina. Lista mówi, gdzie spotyka się je najczęściej, a nie gdzie wyłącznie.
wrzesień
Kalendarz gatunku
| Zjawisko | styczeń | luty | marzec | kwiecień | maj | czerwiec | lipiec | sierpień | wrzesień, bieżący miesiąc | październik | listopad | grudzień |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Śpiew godowy | nie | tak | tak | tak | tak | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie |
| Lęgi | nie | nie | nie | tak | tak | tak | nie | nie | nie | nie | nie | nie |
| Stada mieszane | tak | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie | tak | tak | tak |
zjawisko trwanie występujeBieżący miesiąc: wrzesień.
Terminy zależą od pogody, wysokości nad poziomem morza i regionu. Kolumnę bieżącego miesiąca zaznaczyliśmy tłem.
Nie pomyl
Podobne gatunki
| Gatunek | Nazwa łacińska | Czym się różni |
|---|---|---|
| KowalikSitta europaea | Sitta europaea | Kowalik jest niebieskoszary, ma mocny prosty dziób i schodzi po pniu w dół; pełzacz jest brązowy i wspina się tylko w górę. |
Dane
Ochrona, fakty i terminy
Status ochronny
Ścisła
Gatunek objęty ochroną ścisłą.
Źródło: Ochrona gatunkowa zwierząt, tekst jednolity (Dz.U. 2022 poz. 2380), załączniki 1 i 2. Sprawdzono: 15 września 2026.
Fakty
Długość ciała
12,5 do 14 cm
Masa
7,5 do 12 g
Pokarm
drobne owady i pajęczaki wydłubywane ze szczelin kory
Terminy z tej karty
- drzewostan
- Grupa drzew rosnących razem, podobnych wiekiem i składem na tyle, że opisuje się je jako całość.
- bór
- Las z przewagą drzew iglastych, najczęściej sosny, na ubogiej i kwaśnej glebie.
- okap
- Warstwa koron najstarszych drzew: dach lasu, który rozdziela światło.
Pełne wyjaśnienia są w słowniczku.
Skąd to wiemy
Opis nie został jeszcze zestawiony ze źródłem urzędowym: traktuj go jako wstępny. Status ochronny jest wyjątkiem i ma własne źródło powyżej.
Przegląd karty: 15 września 2026. Wymiary, terminy i długość życia są orientacyjne.
Ilustracje poglądowe z przezroczystym tłem. Pięć z nich powstało wcześniej dla koła roku i jest tu użytych ponownie bez zmian; pozostałe powstały dla atlasu w tym samym stylu. Rysunek pokazuje ogólny pokrój i układ barw, nie zastępuje fotografii ani klucza do oznaczania.
Fotografie pochodzą z Wikimedia Commons; autor i licencja stoją przy każdym zdjęciu, a strona pliku jest jedno kliknięcie dalej. Zdjęcia pomniejszyliśmy i przekodowaliśmy, nie zmienialiśmy tego, co pokazują. Przy wyborze sprawdzaliśmy nazwę gatunkową w kategoriach pliku, bo nazwa pliku bywa myląca.