ptaki · wędrowny
Żuraw
Grus grus
Duży, szary ptak z czerwoną plamą na ciemieniu i pękiem opadających piór nad ogonem; leci z wyciągniętą szyją i trąbi.
- Rodzina
- żurawie
- Wielkość
- długość 100 do 130 cm, rozpiętość 180 do 240 cm, masa 4,5 do 6 kg
- Długość życia
- kilkanaście do kilkudziesięciu lat
- W ciągu roku
- wędrowny
- Ochrona
- ścisła
- Kiedy obserwować
- III–IV, IX–XNajlepiej widoczny w miesiącach: marzec, kwiecień, wrzesień, październik.
Fot. Bela.SCC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons · zdjęcie pomniejszone
W terenie
Jak rozpoznać
- 01 / CECHA
Sylwetka w locie
Szyja wyciągnięta prosto do przodu, nogi daleko za ogonem, skrzydła szerokie i palczaste. Czapla leci ze zgiętą, wciągniętą szyją: to najprostsze rozróżnienie z ziemi.
- 02 / CECHA
Ubarwienie
Ciało szare, lotki i koniec ogona czarne. Głowa i szyja czarno-białe, z czerwoną, nieopierzoną plamą na ciemieniu, widoczną z bliska.
- 03 / CECHA
Ogon
To, co wygląda na bujny, opadający ogon, to wydłużone lotki trzeciorzędowe zwisające nad krótkim ogonem. Nadaje stojącemu ptakowi charakterystyczną sylwetkę.
- 04 / CECHA
Głos
Donośne, trąbiące klangorowanie niosące się na kilka kilometrów, słyszalne także z lecącego wysoko klucza. Para trąbi w duecie, odzywając się na przemian.
Słuchaj
Głos
Głośny, trąbiący klangor o metalicznej barwie, słyszalny z odległości kilku kilometrów. Wiosną para wykonuje duet: samiec i samica odzywają się naprzemiennie, tak szybko, że brzmi to jak jeden ptak. Jesienią klangor zdradza klucze przelatujące bardzo wysoko.
Kiedy słychać
III–V, IX–XI
Tropy i ślady
Co zostawia
- TROP
Trop na błocie
Duży odcisk trzech długich palców skierowanych do przodu. Tylny palec jest wysoko osadzony i zwykle nie pozostawia wyraźnego śladu.
Wymiar: długość odcisku około 15 cm
Nie pomyl: Trop czapli siwej może mieć zbliżony rozmiar, ale częściej pokazuje długi tylny palec. Błoto może zatrzeć różnice, dlatego rozmiar sam nie wystarcza.
- INNE
Pióro z pęku nad ogonem
Długie, szare i wyraźnie postrzępione na końcu pióro znajdowane przy żerowiskach. Strzępiasta chorągiewka odróżnia je od gładkich piór czapli i gęsi.
Wymiar: 20 do 40 cm
Ślad rozstrzyga rozpoznanie tylko razem z miejscem i porą roku. Pojedynczy odcisk w rozmytym błocie bywa nie do oznaczenia i nie ma w tym nic wstydliwego.
Siedlisko
Gdzie szukać
Podmokłe olsy, bagna śródleśne, brzegi zarastających jezior i torfowiska. Gniazdo zakłada na ziemi, w miejscu otoczonym wodą; żeruje na polach nieraz kilka kilometrów dalej.
Lasy, w których bywa najczęściej
Zwierzę nie jest przypisane do siedliska tak ściśle jak roślina. Lista mówi, gdzie spotyka się je najczęściej, a nie gdzie wyłącznie.
wrzesień
Kalendarz gatunku
| Zjawisko | styczeń | luty | marzec | kwiecień | maj | czerwiec | lipiec | sierpień | wrzesień, bieżący miesiąc | październik | listopad | grudzień |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Przylot i toki | nie | nie | tak | tak | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie |
| Lęgi | nie | nie | nie | tak | tak | tak | nie | nie | nie | nie | nie | nie |
| Zloty przedodlotowe | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie | tak | tak | nie | nie |
| Odlot | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie | tak | tak | nie |
zjawisko trwanie występujeBieżący miesiąc: wrzesień.
Terminy zależą od pogody, wysokości nad poziomem morza i regionu. Kolumnę bieżącego miesiąca zaznaczyliśmy tłem.
Nie pomyl
Podobne gatunki
| Gatunek | Nazwa łacińska | Czym się różni |
|---|---|---|
| MyszołówButeo buteo | Buteo buteo | Myszołów krąży na szerokich skrzydłach z podkuloną głową i nie wyciąga szyi; żuraw leci prosto, z szyją i nogami wyciągniętymi w jednej linii. |
Dane
Ochrona, fakty i terminy
Status ochronny
Ścisła
Gatunek objęty ochroną ścisłą; wymaga ochrony czynnej. Wokół stanowisk lęgowych wyznacza się strefy ochronne.
Źródło: Ochrona gatunkowa zwierząt, tekst jednolity (Dz.U. 2022 poz. 2380), załączniki 1 i 2. Sprawdzono: 15 września 2026.
Fakty
Rozpiętość skrzydeł
180 do 240 cm
Gniazdo
na ziemi, w miejscu otoczonym wodą
Pokarm
nasiona, kłącza, resztki ziarna z pól, bezkręgowce i drobne kręgowce
Terminy z tej karty
- ols
- Żyzny las olszowy na terenach stale podtopionych, bagnach i torfowiskach niskich.
- łęg
- Las nad rzeką, okresowo zalewany, z olszą, jesionem i wierzbami.
- siedlisko
- Warunki, jakie daje drzewom miejsce: gleba, woda i klimat. To one decydują, co tu wyrośnie.
Pełne wyjaśnienia są w słowniczku.
Skąd to wiemy
Opis nie został jeszcze zestawiony ze źródłem urzędowym: traktuj go jako wstępny. Status ochronny jest wyjątkiem i ma własne źródło powyżej.
Opracowanie własne na podstawie ogólnodostępnych materiałów ornitologicznych i leśnych; status ochronny z rozporządzenia o ochronie gatunkowej zwierząt.
Przegląd karty: 15 września 2026. Wymiary, terminy i długość życia są orientacyjne.
Ilustracje poglądowe z przezroczystym tłem. Pięć z nich powstało wcześniej dla koła roku i jest tu użytych ponownie bez zmian; pozostałe powstały dla atlasu w tym samym stylu. Rysunek pokazuje ogólny pokrój i układ barw, nie zastępuje fotografii ani klucza do oznaczania.
Fotografie pochodzą z Wikimedia Commons; autor i licencja stoją przy każdym zdjęciu, a strona pliku jest jedno kliknięcie dalej. Zdjęcia pomniejszyliśmy i przekodowaliśmy, nie zmienialiśmy tego, co pokazują. Przy wyborze sprawdzaliśmy nazwę gatunkową w kategoriach pliku, bo nazwa pliku bywa myląca.