ptaki · częściowo wędrowny
Myszołów
Buteo buteo
Najczęściej widywany ptak drapieżny nad polskim lasem: krąży na szerokich skrzydłach uniesionych w płytkie V i miauczy.
- Rodzina
- jastrzębiowate
- Wielkość
- długość 46 do 58 cm, rozpiętość 110 do 130 cm, masa 550 do 1200 g
- Długość życia
- zwykle kilka lat, notowano ponad dwadzieścia
- W ciągu roku
- częściowo wędrowny
- Ochrona
- ścisła
- Kiedy obserwować
- I–XIINajlepiej widoczny w miesiącach: styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad, grudzień.
Fot. Bouke ten CateCC BY 4.0 · Wikimedia Commons · zdjęcie pomniejszone
W terenie
Jak rozpoznać
- 01 / CECHA
Sylwetka w locie
Szerokie skrzydła i krótki, szeroki, zaokrąglony ogon. Szybując, trzyma skrzydła uniesione w płytkie V i chwieje się na wietrze. Porównaj również proporcje ogona i wzór na spodzie skrzydeł; samo V nie rozstrzyga rozpoznania.
- 02 / CECHA
Ubarwienie
Skrajnie zmienne: od prawie czekoladowego po niemal biały. Większość ptaków ma jasną przepaskę w poprzek piersi i jasne pola u nasady lotek od spodu.
- 03 / CECHA
Głos
Przeciągłe, opadające miauczenie „piii-jaaa”, słyszalne zwłaszcza wiosną. Ten sam głos potrafi naśladować sójka, więc miauczenie bez widocznego ptaka bywa mylące.
- 04 / CECHA
Zachowanie
Poluje z czatowni: siedzi na słupie, tyczce albo skraju lasu i długo obserwuje. Chodzi też po zaoranym polu, szukając dżdżownic.
Słuchaj
Głos
piii-jaaa
Przeciągłe, nosowe i wyraźnie opadające miauknięcie, powtarzane z krążącego ptaka albo z czatowni. Najczęściej słyszalne wiosną przy lotach tokowych i latem, gdy młode proszą o pokarm.
Kiedy słychać
II–VIII
Tropy i ślady
Co zostawia
- INNE
Skubanisko
Płaski pniak, kamień albo kopczyk, wokół którego leżą pióra albo sierść wyskubane przed jedzeniem. Pióra są wyrwane ze stosiną, nie przegryzione.
Nie pomyl: Lis i kuna odgryzają pióra, zostawiając przegryzione stosiny; ptak drapieżny wyrywa je w całości.
- GNIAZDO
Gniazdo w rozwidleniu koron
Platforma z gałęzi w rozwidleniu pnia, zwykle wysoko i blisko skraju lasu, dobudowywana co roku. W okresie lęgowym wyścielana świeżymi, zielonymi gałązkami.
Wymiar: od 60 cm do ponad metra średnicy
Ślad rozstrzyga rozpoznanie tylko razem z miejscem i porą roku. Pojedynczy odcisk w rozmytym błocie bywa nie do oznaczenia i nie ma w tym nic wstydliwego.
Siedlisko
Gdzie szukać
Gniazduje w lesie, poluje na otwartym. Najczęstszy tam, gdzie mozaika lasów i pól daje jedno i drugie; unika wnętrza wielkich, zwartych kompleksów.
Lasy, w których bywa najczęściej
Zwierzę nie jest przypisane do siedliska tak ściśle jak roślina. Lista mówi, gdzie spotyka się je najczęściej, a nie gdzie wyłącznie.
wrzesień
Kalendarz gatunku
| Zjawisko | styczeń | luty | marzec | kwiecień | maj | czerwiec | lipiec | sierpień | wrzesień, bieżący miesiąc | październik | listopad | grudzień |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Loty tokowe | nie | nie | tak | tak | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie |
| Lęgi | nie | nie | nie | tak | tak | tak | nie | nie | nie | nie | nie | nie |
| Przelot i zimowanie ptaków z północy | tak | tak | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie | tak | tak | tak |
zjawisko trwanie występujeBieżący miesiąc: wrzesień.
Terminy zależą od pogody, wysokości nad poziomem morza i regionu. Kolumnę bieżącego miesiąca zaznaczyliśmy tłem.
Nie pomyl
Podobne gatunki
| Gatunek | Nazwa łacińska | Czym się różni |
|---|---|---|
| KukułkaCuculus canorus | Cuculus canorus | Kukułka jest dużo mniejsza, ma długi ogon i ostre skrzydła trzymane pod poziomem ciała; zwykle przelatuje bez długiego szybowania w kręgach. |
Dane
Ochrona, fakty i terminy
Status ochronny
Ścisła
Gatunek objęty ochroną ścisłą.
Źródło: Ochrona gatunkowa zwierząt, tekst jednolity (Dz.U. 2022 poz. 2380), załączniki 1 i 2. Sprawdzono: 15 września 2026.
Fakty
Rozpiętość skrzydeł
110 do 130 cm
Pokarm
gryzonie, płazy, dżdżownice i padlina
Ubarwienie
bardzo zmienne, od ciemnobrązowego po niemal białe
Terminy z tej karty
- drzewostan
- Grupa drzew rosnących razem, podobnych wiekiem i składem na tyle, że opisuje się je jako całość.
- okap
- Warstwa koron najstarszych drzew: dach lasu, który rozdziela światło.
- las ochronny
- Las, w którym ważniejsza od drewna jest jego rola: woda, gleba, powietrze albo przyroda.
Pełne wyjaśnienia są w słowniczku.
Skąd to wiemy
Opis nie został jeszcze zestawiony ze źródłem urzędowym: traktuj go jako wstępny. Status ochronny jest wyjątkiem i ma własne źródło powyżej.
Opracowanie własne na podstawie ogólnodostępnych materiałów ornitologicznych i leśnych; status ochronny z rozporządzenia o ochronie gatunkowej zwierząt.
Przegląd karty: 15 września 2026. Wymiary, terminy i długość życia są orientacyjne.
Ilustracje poglądowe z przezroczystym tłem. Pięć z nich powstało wcześniej dla koła roku i jest tu użytych ponownie bez zmian; pozostałe powstały dla atlasu w tym samym stylu. Rysunek pokazuje ogólny pokrój i układ barw, nie zastępuje fotografii ani klucza do oznaczania.
Fotografie pochodzą z Wikimedia Commons; autor i licencja stoją przy każdym zdjęciu, a strona pliku jest jedno kliknięcie dalej. Zdjęcia pomniejszyliśmy i przekodowaliśmy, nie zmienialiśmy tego, co pokazują. Przy wyborze sprawdzaliśmy nazwę gatunkową w kategoriach pliku, bo nazwa pliku bywa myląca.