ssaki · osiadły
Dzik
Sus scrofa
Krępa, klinowata sylwetka na krótkich nogach; przekopuje ściółkę ryjem i zostawia charakterystyczne buchtowiska.
- Rodzina
- świniowate
- Wielkość
- długość 110 do 180 cm, wysokość w kłębie 55 do 100 cm, masa 50 do 200 kg
- Długość życia
- zwykle kilka lat
- W ciągu roku
- osiadły
- Ochrona
- łowny
- Kiedy obserwować
- I–XIINajlepiej widoczny w miesiącach: styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad, grudzień.
Fot. Volker.GCC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons · zdjęcie pomniejszone
W terenie
Jak rozpoznać
- 01 / CECHA
Sylwetka
Przód ciała wyraźnie wyższy i cięższy niż zad, duża klinowata głowa osadzona bez widocznej szyi, krótkie nogi. Z profilu zwierzę wygląda jak trójkąt opadający ku tyłowi.
- 02 / CECHA
Szczecina
Ciemnoszara do czarnobrunatnej, zimą gęsta, z jaśniejszym podszerstkiem. Warchlaki do około czwartego miesiąca życia są rude w podłużne, jasne pasy.
- 03 / CECHA
Oręż
U odyńca dolne kły rosną przez całe życie i wystają poza pysk. Nie służą do kopania, tylko do walki. Widok kłów z bliska oznacza, że jest się znacznie za blisko.
- 04 / CECHA
Zachowanie
Aktywny głównie nocą, żeruje w watahach prowadzonych przez lochę. Ma słaby wzrok, a znakomity węch i słuch. Wyczuwszy człowieka, zwykle odchodzi; groźna bywa locha przy warchlakach.
Tropy i ślady
Co zostawia
- TROP
Trop z raciczkami
Dwie szerokie racice, a za nimi często dwa mniejsze odciski raciczek wysunięte na boki. Raciczki leżą nisko, ale na twardym podłożu mogą się nie odbić.
Wymiar: długość 4 do 8 cm bez raciczek
Nie pomyl: Sprawdź rozstaw raciczek, kształt racic i kilka kolejnych odcisków. Sam brak raciczek nie wyklucza dzika.
- ZEROWANIE
Buchtowisko
Płat ściółki przewrócony ryjem do góry dnem, z wyrwaną darnią, odsłoniętą glebą i korzeniami. Bywa wielkości stołu albo całej polany. Najwięcej powstaje jesienią i zimą.
Nie pomyl: Praca dzięcioła czarnego przy pniaku to jasne wióry i pionowe wyrwy w drewnie, nie przewrócona gleba.
- INNE
Babrzysko i drzewo do otarcia
Błotnisty dół, w którym dzik tarza się, a obok drzewo z korą wygładzoną i oblepioną zaschniętym błotem do wysokości około metra. Często z wczepioną szczeciną.
Wymiar: ślad błota do 100 cm nad ziemią
- ODCHODY
Odchody
Zbite, cylindryczne wałki złożone z wielu spojonych kulek, ciemne, często z widocznymi łuskami żołędzi i resztkami roślin.
Wymiar: średnica 4 do 7 cm
Ślad rozstrzyga rozpoznanie tylko razem z miejscem i porą roku. Pojedynczy odcisk w rozmytym błocie bywa nie do oznaczenia i nie ma w tym nic wstydliwego.
Siedlisko
Gdzie szukać
Lasy liściaste i mieszane z żołędziami i bukwią, olsy, łęgi i sąsiedztwo pól. Potrzebuje wody i błota do kąpieli oraz gęstwin na dzienny odpoczynek.
wrzesień
Kalendarz gatunku
| Zjawisko | styczeń | luty | marzec | kwiecień | maj | czerwiec | lipiec | sierpień | wrzesień, bieżący miesiąc | październik | listopad | grudzień |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Huczka | tak | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie | tak | tak |
| Warchlaki | nie | nie | tak | tak | tak | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie |
| Buchtowanie po żołędziach | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie | tak | tak | tak | tak |
zjawisko trwanie występujeBieżący miesiąc: wrzesień.
Terminy zależą od pogody, wysokości nad poziomem morza i regionu. Kolumnę bieżącego miesiąca zaznaczyliśmy tłem.
Nie pomyl
Podobne gatunki
| Gatunek | Nazwa łacińska | Czym się różni |
|---|---|---|
| BorsukMeles meles | Meles meles | Borsuk jest niski i szeroki, ma czarno-białą maskę na głowie i zostawia trop z pięcioma palcami oraz długimi pazurami. |
Dane
Ochrona, fakty i terminy
Status ochronny
Łowny
Gatunek łowny, objęty także działaniami związanymi z afrykańskim pomorem świń. Nie jest objęty ochroną gatunkową.
Źródło: Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 marca 2005 r. w sprawie ustalenia listy gatunków zwierząt łownych (Dz.U. 2005 nr 45 poz. 433, z późniejszymi zmianami). Sprawdzono: 15 września 2026.
Fakty
Masa odyńca
100 do 200 kg, wyjątkowo więcej
Pokarm
wszystkożerny: żołędzie, bukiew, kłącza, bezkręgowce, padlina
Aktywność
głównie nocna, zwłaszcza w pobliżu ludzi
Terminy z tej karty
- runo
- Najniższe piętro lasu: mchy, trawy, zioła, borówki i paprocie tuż nad ziemią.
- grąd
- Wielogatunkowy las liściasty, głównie dębowo-grabowy z lipą i klonem; kiedyś dominował na polskim niżu.
- dąbrowa
- Widny las dębowy, w którym korony nie zamykają się szczelnie i runo dostaje światło.
- ols
- Żyzny las olszowy na terenach stale podtopionych, bagnach i torfowiskach niskich.
Pełne wyjaśnienia są w słowniczku.
Skąd to wiemy
Opis nie został jeszcze zestawiony ze źródłem urzędowym: traktuj go jako wstępny. Status ochronny jest wyjątkiem i ma własne źródło powyżej.
Opracowanie własne na podstawie ogólnodostępnych materiałów leśnych i przyrodniczych; status prawny z rozporządzeń o ochronie gatunkowej zwierząt oraz o liście gatunków łownych.
Przegląd karty: 15 września 2026. Wymiary, terminy i długość życia są orientacyjne.
Ilustracje poglądowe z przezroczystym tłem. Pięć z nich powstało wcześniej dla koła roku i jest tu użytych ponownie bez zmian; pozostałe powstały dla atlasu w tym samym stylu. Rysunek pokazuje ogólny pokrój i układ barw, nie zastępuje fotografii ani klucza do oznaczania.
Fotografie pochodzą z Wikimedia Commons; autor i licencja stoją przy każdym zdjęciu, a strona pliku jest jedno kliknięcie dalej. Zdjęcia pomniejszyliśmy i przekodowaliśmy, nie zmienialiśmy tego, co pokazują. Przy wyborze sprawdzaliśmy nazwę gatunkową w kategoriach pliku, bo nazwa pliku bywa myląca.