Jak czytać mapę lasów: kolory, filtry i białe plamy

Mapa lasów w Świecie Lasu nie jest zdjęciem z góry, tylko rysunkiem z danych. Każda barwna plama to wydzielenie°wydzielenieNajmniejszy kawałek lasu opisany osobno, zwykle jednorodny wiekiem i składem.Cały opis w słowniczku, czyli najmniejszy kawałek lasu, który leśnicy opisują osobno. Opis pochodzi z Banku Danych o Lasach, który Lasy Państwowe prowadzą z mocy ustawy o lasach. Zanim wyciągniesz z mapy wniosek, sprawdź, co w tym opisie jest, a czego nie ma.

Kolor, przybliżenie i kliknięcie

Przy małym przybliżeniu mapa rozróżnia tylko las iglasty i liściasty i rysuje wydzielenia od 3 ha, bo mniejsze zajmowałyby ułamek piksela. Pełny zbiór, razem z opisem, wchodzi od przybliżenia 10. Dopiero wtedy kliknięcie w wydzielenie otwiera jego opis: adres leśny, gatunek panujący°gatunek panującyDrzewo, które ma największy udział w danym kawałku lasu i nadaje mu charakter.Cały opis w słowniczku, wiek z klasą wieku°klasa wiekuDwudziestoletni przedział wieku drzewostanu; pierwsza klasa to las do dwudziestu lat.Cały opis w słowniczku, typ siedliskowy lasu, funkcję lasu, kategorię ochronności, rodzaj powierzchni i powierzchnię w hektarach.

Adres leśny to identyfikator wydzielenia w danych Lasów Państwowych. Jego kolejne człony oznaczają dyrekcję, nadleśnictwo°nadleśnictwoJednostka Lasów Państwowych zarządzająca zwykle kilkunastoma tysiącami hektarów lasu.Cały opis w słowniczku, obręb, leśnictwo, oddział°oddziałDuży, ponumerowany kawałek lasu wyznaczony liniami; adres, po którym leśnik znajdzie każde miejsce.Cały opis w słowniczku i wydzielenie. W środku znajdziesz więc numer oddziału, ten sam co na słupku oddziałowym, i małą literę wydzielenia.

Co mówi opis wydzielenia

• Gatunek panujący to drzewo o największym udziale w wydzieleniu. Źródło podaje jeden gatunek, a nie skład drzewostanu, dlatego mapa nie ma osobnej barwy dla lasu mieszanego: z jednej wartości nie da się tego orzec.
• Wiek dotyczy gatunku panującego, a klasy wieku są dwudziestoletnie: I to 1–20 lat, II to 21–40 i tak dalej.
• Typ siedliskowy lasu to kod w rodzaju BMŚW, który mówi o żyzności i wilgotności gleby. Najczęstsze kody mają w Świecie Lasu karty typów lasu.
• Funkcja lasu to las gospodarczy, las ochronny°las ochronnyLas, w którym ważniejsza od drewna jest jego rola: woda, gleba, powietrze albo przyroda.Cały opis w słowniczku albo rezerwat. Ustawa o lasach wylicza, kiedy las może zostać uznany za ochronny: między innymi gdy chroni glebę albo wody, leży w mieście lub blisko dużego miasta, w strefie uzdrowiska, przy górnej granicy lasu albo jest ostoją zwierząt.
• Rodzaj powierzchni to zwykle drzewostan, rzadziej zrąb°zrąbPowierzchnia, z której wycięto drzewa, przygotowana pod nowy las.Cały opis w słowniczku albo inna powierzchnia leśna bez drzewostanu. Powierzchnie, które w Banku Danych o Lasach nie są lasem, na przykład drogi, wody, grunty rolne, budynki i parkingi, mapa pomija, podobnie jak wydzielenia mniejsze niż 0,3 ha.

Filtry i adres strony

Panel „Filtry szczegółowe” zawęża mapę do typu lasu, gatunku panującego, przedziału wieku, typu siedliskowego i funkcji lasu. Gotowe propozycje, na przykład „Ponad 100 lat” albo „Gdzie rośnie sosna?”, ustawiają filtry jednym kliknięciem. Przy małym przybliżeniu filtr opisu nie ma na czym pracować, więc mapa nie narysuje wydzieleń i poprosi o przybliżenie.

Adres strony zapamiętuje filtry i kadr, a jego człony są po polsku. Na przykład /mapa?gatunek=so&wiek=100-* pokazuje wydzielenia, w których panuje sosna w wieku od stu lat. Przycisk „Skopiuj odnośnik do tego widoku” zapisuje taki adres w schowku, więc możesz wysłać komuś dokładnie ten sam kawałek lasu.

Warstwy, które możesz dołożyć

Na mapę można nałożyć warstwy spoza opisu wydzieleń. Każda ma własne źródło i własną datę, a adres strony zapamiętuje je tak samo jak filtry, na przykład /mapa?warstwy=noclegi,biwaki.

• Obszary programu „Zanocuj w lesie”, miejsca biwakowania i pola biwakowe, parkingi leśne i miejsca postoju pojazdów, miejsca wypoczynku, punkty widokowe i ścieżki dydaktyczne pochodzą z mapy turystycznej Banku Danych o Lasach.
• Okresowe zakazy wstępu wprowadzają i odwołują nadleśnictwa w Banku Danych o Lasach. Strefy zagrożenia pożarowego pokazują prognozę Instytutu Badawczego Leśnictwa, aktualizowaną kilka razy dziennie. Z tych samych odczytów korzysta radar „Dziś w lesie”.
• Szlaki turystyczne to oznakowane trasy zapisane w OpenStreetMap, w opracowaniu serwisu Waymarked Trails.
• Obszary chronione, takie jak parki narodowe, rezerwaty i obszary Natura 2000, pochodzą z danych Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. Te dane nie są prawnym ustaleniem granic: o granicy rozstrzyga akt, który ustanowił formę ochrony.
• Obwody łowieckie pochodzą z mapy łowieckiej Banku Danych o Lasach. Granica obwodu nie mówi, czy i kiedy odbędzie się w nim polowanie.
• Zdjęcie lotnicze to ortofotomapa udostępniana przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii. Pokazuje teren z dnia wykonania zdjęć, a zdjęcia powtarza się co kilka lat.

Czego ta mapa nie pokaże

• Lasów prywatnych, gminnych i parków narodowych. Według Raportu o stanie lasów w Polsce 2024 lasy w zarządzie Lasów Państwowych to 77,0% lasów w kraju, lasy prywatne 19,1%, a parki narodowe 2,0%. Puste miejsce na mapie znaczy „brak danych”, a nie „nie ma lasu”.
• Opisów z innych źródeł. Bank Danych o Lasach zbiera też dane o części lasów spoza Lasów Państwowych, z uproszczonych planów urządzenia lasu i z inwentaryzacji, i pokazuje je na własnych mapach z rocznym opóźnieniem. Nasza mapa korzysta z usługi, która udostępnia wyłącznie wydzielenia Lasów Państwowych.
• Bieżących cięć. Warstwa to odczyt z konkretnego dnia. Zrąb zapisany w danych przed tym dniem pokaże pole z rodzajem powierzchni, ale cięcia wykonanego później na mapie nie będzie.
• Tego, co wolno. Kolor nie jest ani zgodą na wejście, ani zakazem: stały zakaz wstępu na uprawy leśne do 4 m wysokości obowiązuje bez tablicy, a okresowy zakaz ogłasza nadleśniczy.
• Dokumentu urzędowego. Bank Danych o Lasach zastrzega, że dane w jego serwisach mapowych mają charakter poglądowy.