PoradnikRozpoznawanie
Jak rozpoznać typ lasu: pierwsze obserwacje
Spójrz w korony, potem na runo i ukształtowanie terenu. Zbierz wskazówki do rozpoznania lasu, a następnie porównaj je z atlasem i opisem siedliska na mapie.
W skrócie
- Zapisz drzewa, rośliny runa i widoczne ślady wody; obserwuj je ze ścieżki.
- Nazwa zbiorowiska, na przykład grąd, opisuje roślinność. Kod siedliskowy, na przykład Lśw, opisuje warunki siedliska.
- Kilka obserwacji daje wskazówki, ale nie wystarcza do pewnego określenia typu siedliskowego.
- Porównaj swoje notatki z opisami i mapą. Jeśli nie pasują, zachowaj wątpliwość zamiast dopasowywać wynik na siłę.
Spis treści: 5 sekcji
Przy pierwszym spojrzeniu na las najłatwiej zauważyć drzewa. Leśnicy opisują jednak również warunki, w których one rosną. Typ siedliskowy lasu obejmuje między innymi żyzność i wilgotność gleby, klimat oraz ukształtowanie terenu. Jego skrót, taki jak Bśw lub LMśw, ma określone znaczenie. Nie da się go wiarygodnie odgadnąć wyłącznie z wyglądu kilku drzew.
Krok 1: obejrzyj korony
Zatrzymaj się przy ścieżce i spójrz na większy fragment lasu. Zapisz, czy widzisz głównie drzewa iglaste, liściaste, czy oba rodzaje. Spróbuj rozpoznać gatunki, które powtarzają się w widocznym otoczeniu. Pojedynczy okaz przy drodze może wyglądać inaczej niż reszta drzewostanGrupa drzew rosnących razem, podobnych wiekiem i składem na tyle, że opisuje się je jako całość.Cały opis w słowniczku.
- Jeśli powtarzają się sosny, porównaj obserwacje z opisem bórLas z przewagą drzew iglastych, najczęściej sosny, na ubogiej i kwaśnej glebie.Cały opis w słowniczku sosnowego.
- Jeśli rozpoznajesz głównie buki, zajrzyj do opisu buczynaLas bukowy z niewielką domieszką innych drzew i słabo rozwiniętymi warstwami dolnymi.Cały opis w słowniczku.
- Jeśli widzisz grab, dąb i lipę, porównaj opis grądWielogatunkowy las liściasty, głównie dębowo-grabowy z lipą i klonem; kiedyś dominował na polskim niżu.Cały opis w słowniczku.
- Gdy nie znasz drzewa, sfotografuj jego liście, gałązkę i korę; nazwę sprawdzisz później w atlasie.
Krok 2: przyjrzyj się runu
runoNajniższe piętro lasu: mchy, trawy, zioła, borówki i paprocie tuż nad ziemią.Cały opis w słowniczku dostarcza kolejnych wskazówek. Obejrzyj rośliny i powierzchnię ściółki widoczne ze ścieżki, pozostawiając je na miejscu. Rozpoznanie siedliskoWarunki, jakie daje drzewom miejsce: gleba, woda i klimat. To one decydują, co tu wyrośnie.Cały opis w słowniczku opiera się na całym zestawie cech, więc znalezienie jednej borówki albo zawilca nie rozstrzyga jego nazwy.
- Zapisz, co zauważasz: mchy, krzewinki, trawy, paprocie lub inne rośliny.
- Odróżnij rosnące rośliny od opadłych liści, igieł i gałązek.
- Zrób zdjęcie szerszego fragmentu runa oraz zbliżenie rośliny, którą chcesz sprawdzić.
- Dopisz datę obserwacji. Przy kolejnym spacerze porównasz także zmiany sezonowe.
Krok 3: poszukaj wskazówek dotyczących wody
Spójrz na otoczenie: czy ścieżka biegnie po wyniesieniu, przy obniżeniu, czy w pobliżu cieku? Zapisz widoczną wodę i ślady wcześniejszego zalania. Uwzględnij ostatnie opady. Sama kałuża po deszczu ani sucha powierzchnia ściółki w upalny dzień nie wystarczą do przypisania siedliska do grupy wilgotnej lub suchej.
Oddziel zbiorowisko od typu siedliskowego
Grąd i buczyna to nazwy związane z roślinnością, a Bśw czy Lśw są kodami siedliskowymi. Te dwa sposoby opisu łączą się ze sobą, lecz nie tworzą prostego przelicznika. Nie każdy las z sosną pozwala stwierdzić Bśw, a zapis Lśw nie jest automatycznie innym zapisem słowa grąd.
Rozszyfruj kod w opisie lasu
Wśród kodów nizinnych B oznacza bór, BM bór mieszany, LM las mieszany, a L las. Końcówki często wskazują wariant wilgotnościowy: s to suchy, św świeży, w wilgotny, b bagienny. Pełne nazwy oraz pozostałe kody znajdziesz w tabeli typów lasu.
- Bśw: bór świeży.
- BMśw: bór mieszany świeży.
- LMśw: las mieszany świeży.
- Lśw: las świeży.
- Ol: olsŻyzny las olszowy na terenach stale podtopionych, bagnach i torfowiskach niskich.Cały opis w słowniczku.
Sprawdź w terenie
4 kroki
Zaznaczenia zostają w tej przeglądarce. Nic nie wysyłamy na serwer.
Zobacz w atlasie
Gatunki, o których mowa w tym tekście, mają w atlasie karty z cechami i zdjęciami.
sosna zwyczajnaPinus sylvestris
grab pospolityCarpinus betulus
olsza czarnaAlnus glutinosa
borówka czarnaVaccinium myrtillus
Sprawdź to w ćwiczeniu
Odkrywaj · około 5 minut
Co wynika z tych danych?
Oceń wniosek, odsłoń brakujący kontekst i sprawdź, czy nadal się pod nim podpisujesz.
Źródła
Każda informacja w tym tekście prowadzi do dokumentu, który da się otworzyć.
- Lasy PaństwoweLasy Państwowe: typ siedliskowy lasu, definicja i kody (otwiera się w nowej karcie)strona · lasy.gov.pl
- Lasy PaństwoweLasy Państwowe: siedliska leśne, materiały do obserwacji terenowych (otwiera się w nowej karcie)strona · lasy.gov.pl
- Lasy PaństwoweLasy Państwowe: opracowanie o leśnych siedliskach i zbiorowiskach roślinnych (otwiera się w nowej karcie)plik pdf · lasy.gov.pl
- Lasy PaństwoweBank Danych o Lasach: mapa i opisy lasów (otwiera się w nowej karcie)dane · bdl.lasy.gov.pl
Stan na dzień sprawdzenia: . Opracowanie redakcyjne na podstawie podanych źródeł. Pomysły na ćwiczenia pomagają prowadzić własne obserwacje.
Zostań chwilę dłużej
Kolejny krok w poznawaniu lasu
Rozpoznawanie4 min czytaniaJak rozpoznawać drzewa: liść, gałązka, kora
Sprawdź kształt liścia, jego ułożenie na gałązce i jeszcze jedną cechę. Prosty porządek obserwacji pomaga porównać podobne drzewa bez zgadywania po jednym zdjęciu.
cały rokpierwszy spacer
Rozpoznawanie6 min czytaniaKora i pąki zimą: klucz, gdy nie ma liści
Od listopada do kwietnia liście nie pomogą. Zostają kora, pędy i pąki, a te wystarczą, żeby nazwać najczęstsze drzewa polskiego lasu.
sezon: zimadla powracających
Fot. Michael w · CC BY-SA 3.0
Rozpoznawanie2 min czytaniaJeden liść czy kilka? Sprawdź, gdzie jest pąk
Liść jesionu składa się z wielu listków, a mocno powcinany liść klonu wciąż jest pojedynczy. O rozpoznaniu decyduje sposób połączenia z pędem, nie liczba zielonych fragmentów.
cały rokpierwszy spacer