owady · dorosłe sezonowo
Galasówka dębianka
Cynips quercusfolii
Drobna błonkówka, którą rzadko widać. Znacznie łatwiej zauważyć kuliste, jabłuszkowate galasy na spodzie liści dębu.
- Rodzina
- galasówkowate
- Wielkość
- dorosła 3 do 4,5 mm, galas 15 do 20 mm średnicy
- Długość życia
- dorosła kilka dni do kilku tygodni
- W ciągu roku
- dorosłe sezonowo
- Ochrona
- bez ochrony gatunkowej
- Kiedy obserwować
- VII–XNajlepiej widoczny w miesiącach: lipiec, sierpień, wrzesień, październik.
Fot. Sanja565658CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons · zdjęcie pomniejszone
W terenie
Jak rozpoznać
- 01 / CECHA
Galas
Kulisty, gładki, początkowo zielonkawy, potem żółtawy z czerwonym rumieńcem, przypominający małe jabłko. Rośnie na spodzie blaszki liściowej dębu, pojedynczo albo po kilka.
- 02 / CECHA
Co jest w środku
Wewnątrz, w komorze pośrodku, rozwija się jedna larwa. Galas to nie choroba drzewa, tylko tkanka dębu przebudowana pod wpływem larwy.
- 03 / CECHA
Dwa pokolenia
Kolejne pokolenia tworzą różne galasy. Duże, kuliste narośle na liściach widać późnym latem i jesienią, a drobne galasy na pąkach wiosną. Sam wygląd galasu zależy więc także od pokolenia.
- 04 / CECHA
Skutek dla drzewa
Galasy tego typu zwykle nie powodują trwałych szkód u zdrowego dębu. Często pozostają na liściach po ich opadnięciu. Nie trzeba ich usuwać ani rozcinać.
Tropy i ślady
Co zostawia
- ZEROWANIE
Galas na spodzie liścia
Kulista narośl na spodniej stronie liścia dębu. Ilustracja pokazuje przekrój z komorą larwalną; w terenie pozostaw galas cały, bo może nadal zawierać żywego owada.
Wymiar: 15 do 20 mm
Nie pomyl: Dęby mają wiele podobnych galasów. Sprawdź stronę liścia, wielkość, powierzchnię i sposób przytwierdzenia; sam kulisty kształt nie daje pewności.
- ZEROWANIE
Galasy w ściółce
Jesienią i zimą kuliste galasy leżą w ściółce pod dębami razem z opadłymi liśćmi, wyschnięte i brązowe. Można je wtedy oglądać bez zrywania liści; nie rozcinaj galasów.
Ślad rozstrzyga rozpoznanie tylko razem z miejscem i porą roku. Pojedynczy odcisk w rozmytym błocie bywa nie do oznaczenia i nie ma w tym nic wstydliwego.
Siedlisko
Gdzie szukać
Wszędzie tam, gdzie rosną dęby: lasy, zadrzewienia, parki i aleje. Najłatwiej znaleźć galasy na młodych dębach i na odroślach, gdzie liście są w zasięgu ręki.
wrzesień
Kalendarz gatunku
| Zjawisko | styczeń | luty | marzec | kwiecień | maj | czerwiec | lipiec | sierpień | wrzesień, bieżący miesiąc | październik | listopad | grudzień |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Rosnące galasy na liściach | nie | nie | nie | nie | nie | nie | tak | tak | tak | nie | nie | nie |
| Dojrzałe galasy i opad liści | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie | tak | tak | nie |
| Wylot pokolenia zimowego | tak | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie | tak |
zjawisko trwanie występujeBieżący miesiąc: wrzesień.
Terminy zależą od pogody, wysokości nad poziomem morza i regionu. Kolumnę bieżącego miesiąca zaznaczyliśmy tłem.
Nie pomyl
Podobne gatunki
| Gatunek | Nazwa łacińska | Czym się różni |
|---|---|---|
| Kornik drukarzIps typographus | Ips typographus | Kornik zostawia chodniki pod korą świerka i bywa groźny dla drzewa; galasówka tworzy narośl na liściu dębu i drzewu nie szkodzi. |
Dane
Ochrona, fakty i terminy
Status ochronny
Bez ochrony gatunkowej
Gatunek nie jest objęty ochroną gatunkową; nie figuruje w załącznikach 1 i 2 rozporządzenia.
Źródło: Ochrona gatunkowa zwierząt, tekst jednolity (Dz.U. 2022 poz. 2380), załączniki 1 i 2. Sprawdzono: 15 września 2026.
Fakty
Średnica galasu
15 do 20 mm
Liczba larw w galasie
jedna
Dawne zastosowanie
galasy dębu były surowcem do wyrobu atramentu i garbników
Terminy z tej karty
- dąbrowa
- Widny las dębowy, w którym korony nie zamykają się szczelnie i runo dostaje światło.
- runo
- Najniższe piętro lasu: mchy, trawy, zioła, borówki i paprocie tuż nad ziemią.
- samosiew
- Powstawanie nowego pokolenia roślin z nasion rozsianych naturalnie przez rośliny macierzyste.
- liść prosty
- Liść z jedną blaszką, nawet jeśli jest głęboko podzielona na klapy.
Pełne wyjaśnienia są w słowniczku.
Skąd to wiemy
Opis nie został jeszcze zestawiony ze źródłem urzędowym: traktuj go jako wstępny. Status ochronny jest wyjątkiem i ma własne źródło powyżej.
Przegląd karty: 15 września 2026. Wymiary, terminy i długość życia są orientacyjne.
Ilustracje poglądowe z przezroczystym tłem. Pięć z nich powstało wcześniej dla koła roku i jest tu użytych ponownie bez zmian; pozostałe powstały dla atlasu w tym samym stylu. Rysunek pokazuje ogólny pokrój i układ barw, nie zastępuje fotografii ani klucza do oznaczania.
Fotografie pochodzą z Wikimedia Commons; autor i licencja stoją przy każdym zdjęciu, a strona pliku jest jedno kliknięcie dalej. Zdjęcia pomniejszyliśmy i przekodowaliśmy, nie zmienialiśmy tego, co pokazują. Przy wyborze sprawdzaliśmy nazwę gatunkową w kategoriach pliku, bo nazwa pliku bywa myląca.