mchy i porosty

Płucnica islandzka

Cetraria islandica

Porost naziemny w kępkach płaskich, brązowych lub oliwkowych łatek o podwiniętych brzegach, obsadzonych krótkimi ząbkami.

Rodzina: tarczownicowate
Wielkość: kępki 2–6 cm wysokości, łatki zwykle 1–10 mm szerokości (BLS)
Długowieczność: porost wieloletni
Piętro lasu: na ziemi i na korze
Ochrona: częściowa
Sezonowość: I–XIIWidoczny przez cały rok.

Płucnica islandzka: plechy wśród mchów. — Plechy wśród mchów1 / 2

Fot. jensu, CC0, Wikimedia Commons, zdjęcie pomniejszone

W terenie

Jak rozpoznać

01 / CECHA
Plecha
Między listkowatą a krzaczkowatą: wzniesione, płaskie, słabo rozgałęzione łatki tworzą kępki. Brzegi łatek bywają podwinięte, szersze łatki są płaskie.
02 / CECHA
Kolor
W słońcu ciemnobrązowa, w cieniu bladooliwkowa, u nasady często czerwonawa. Spód jaśniejszy, z dużymi, nieregularnymi białymi plamkami.
03 / CECHA
Brzegi
Obsadzone krótkimi ząbkami długości 0,2–1 mm.
04 / CECHA
Rozmnażanie
Rozprzestrzenia się głównie przez kawałki plechy. Owocniki są bardzo rzadkie.
05 / CECHA
Nie pomyl
Płucnica kędzierzawa, też pod ochroną, ma łatki wąskie, 0,5–1 mm, zwinięte prawie w rurki, z białymi kreskami wzdłuż brzegów spodu.

Siedlisko

Gdzie rośnie

Na ziemi w suchych, widnych borach sosnowych, gdzie rośnie razem z chrobotkami, i na wrzosowiskach bogatych w porosty; często wśród mchów i szczątków roślin. Kody siedlisk to pomocnicze powiązanie atlasowe.

Typy siedliskowe lasu

Kody opisują żyzność i wilgotność siedliska. Kliknij, żeby zobaczyć, jak taki las wygląda w całości.

wrzesień

Kalendarz gatunku

Kalendarz sezonowy: płucnica islandzka. Wiersze to zjawiska, kolumny to miesiące od stycznia do grudnia.
Zjawisko	styczeń	luty	marzec	kwiecień	maj	czerwiec	lipiec	sierpień	wrzesień, bieżący miesiąc	październik	listopad	grudzień
Plecha widoczna	tak	tak	tak	tak	tak	tak	tak	tak	tak	tak	tak	tak

zjawisko trwanie występujeBieżący miesiąc: wrzesień.

Terminy zależą od pogody, wysokości nad poziomem morza i regionu. Kolumnę bieżącego miesiąca zaznaczyliśmy tłem.

Dane z obserwacji

Obserwacje w Polsce

Kiedy notowano

216 obserwacji o jakości badawczej z Polski w iNaturalist. Najwięcej we wrześniu: 31.

Liczby dla miesięcy

Obserwacje z iNaturalist według miesiąca: płucnica islandzka
Miesiąc	Wszystkie
Styczeń	6
Luty	15
Marzec	15
Kwiecień	10
Maj	16
Czerwiec	24
Lipiec	17
Sierpień	26
Wrzesień	31
Październik	20
Listopad	22
Grudzień	14

Gdzie notowano

Rekordy z Polski w GBIF: 2574, w tym przypisanych do województw: 1966. Najwięcej w województwie małopolskim: 369.

Rekordy w województwie

10–49
50–199
200–369

Liczby dla województw

Rekordy GBIF według województwa: płucnica islandzka
Województwo	Rekordy
Małopolskie	369
Dolnośląskie	331
Mazowieckie	229
Świętokrzyskie	223
Podlaskie	172
Pomorskie	158
Łódzkie	114
Lubelskie	108
Wielkopolskie	55
Podkarpackie	44
Kujawsko-pomorskie	40
Śląskie	37
Zachodniopomorskie	33
Warmińsko-mazurskie	29
Lubuskie	14
Opolskie	10

Jak czytać te liczby

Liczby pokazują, gdzie i kiedy ludzie notują przyrodę, a nie tylko, gdzie gatunek żyje. Zapisów przybywa tam, gdzie chodzi więcej obserwatorów, i w miesiącach, w których gatunek łatwo zauważyć albo sfotografować. Jeden duży zbiór danych, na przykład z jednego programu badań, potrafi przeważyć całe województwo.

Brak rekordów w województwie nie znaczy, że gatunku tam nie ma.

Obserwacje z iNaturalist o jakości badawczej i z otwartą licencją trafiają także do GBIF, więc część rekordów GBIF to te same spotkania. Dlatego obu liczb nie dodajemy.

Źródła: iNaturalist, obserwacje o jakości badawczej z Polski, odczyt 30 września 2026. Obserwacje mają licencje nadane przez ich autorów; pokazujemy tylko liczby. GBIF.org, dostęp 30 września 2026. Licencje rekordów zależą od zbioru danych (CC0, CC BY albo CC BY-NC); pokazujemy tylko zagregowane liczby.

Granice województw na mapie: © autorzy OpenStreetMap, geoBoundaries, ODbL 1.0.

Jak policzyliśmy te liczby

Liczby policzył potok pipelines/obserwacje/pobierz.mjs z publicznych interfejsów GBIF i iNaturalist. Nazwę łacińską z karty dopasowujemy dokładnie; gatunek bez pewnego dopasowania ma pustą wartość i zapisany powód. GBIF liczy rekordy obecności gatunku z kodem kraju PL wszystkich rodzajów: obserwacje terenowe, okazy zielnikowe i muzealne oraz dane z literatury. Województwo wynika z granic GADM, które GBIF przypisuje rekordom ze współrzędnymi; rekordy bez współrzędnych i z punktem za granicą liczymy osobno. iNaturalist liczy obserwacje o jakości badawczej z Polski według miesiąca obserwacji, a u roślin okrytonasiennych także obserwacje z adnotacją kwiatów albo owoców lub nasion. Obserwacje badawcze z iNaturalist z otwartą licencją trafiają też do GBIF, więc liczb z obu źródeł nie sumujemy.

Nie pomyl

Podobne gatunki

Podobne gatunki i różnice. Karta: płucnica islandzka.
Gatunek	Nazwa łacińska	Czym się różni
Chrobotek reniferowyCladonia rangiferina	Cladonia rangiferina	Chrobotek tworzy szarobiałe, okrągłe, gęsto rozgałęzione krzaczki; płucnica ma płaskie, brązowe lub oliwkowe łatki.

Dane

Ochrona, fakty i terminy

Status ochronny

Częściowa

Gatunek objęty ochroną częściową: załącznik nr 2, lp. 81. Załącznik nr 3 dopuszcza ręczny zbiór plech (lp. 10), ale wyłącznie przez podmiot z zezwoleniem regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub GDOŚ. Bez zezwolenia zbiór jest zakazany. Zakazane jest między innymi umyślne niszczenie, zrywanie i zbiór oraz niszczenie siedliska.

Źródło: Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów (Dz.U. 2014 poz. 1408), załączniki 1–3; porosty są w nim grzybami zlichenizowanymi. Sprawdzono: 30 września 2026.

Surowiec zielarski
suszona plecha to porost islandzki (Lichen islandicus), opisany w monografii Europejskiej Agencji Leków i w Farmakopei Europejskiej
Źródło: EMA, monografia EMA/HMPC/678891/2013: Cetraria islandica, thallus
Jedyny porost do pozyskiwania
jako jedyny porost w rozporządzeniu może być pozyskiwany: ręcznie i tylko z zezwoleniem regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub GDOŚ
Źródło: Dz.U. 2014 poz. 1408, załącznik nr 3, lp. 10
Sąsiad chrobotków
w borach chrobotkowych konkuruje z chrobotkami razem z innymi porostami naziemnymi
Źródło: GIOŚ, Monitoring gatunków roślin, cz. III (2012): M. Węgrzyn, Chrobotki z podrodzaju Cladina, s. 73–92

Terminy z tej karty

plecha: Ciało organizmu niepodzielone na korzeń, łodygę i liście; tak zbudowane są między innymi porosty.
bór: Las z przewagą drzew iglastych, najczęściej sosny, na ubogiej i kwaśnej glebie.
siedlisko: Warunki, jakie daje drzewom miejsce: gleba, woda i klimat. To one decydują, co tu wyrośnie.
owocnik: Część grzyba, w której lub na której powstają zarodniki służące rozmnażaniu.

Pełne wyjaśnienia są w słowniczku.

Skąd to wiemy

Opis nie został jeszcze zestawiony ze źródłem urzędowym: traktuj go jako wstępny. Osobno sprawdzone wskazówki terenowe mają odnośnik do źródła. Status ochronny ma własne źródło powyżej.

Przegląd karty: 30 września 2026. Terminy sezonowe, wielkość i długość życia są orientacyjne.

Fotografie pochodzą z Wikimedia Commons. Autor i licencja są pod zdjęciem. Kadr na miniaturze może różnić się od pełnego zdjęcia.

Płucnica islandzka

Jak rozpoznać

Plecha

Kolor

Brzegi

Rozmnażanie