mchy i porosty

Mąkla tarniowa

Evernia prunastri

Porost o miękkich, płaskich, rozwidlonych odcinkach, zielonawych z wierzchu i białych od spodu, zwisających z gałązek.

Rodzina: tarczownicowate
Wielkość: plecha zwykle 2–6 cm, do 12 cm długości; odcinki 2–4 mm szerokości (BLS, ITALIC)
Długowieczność: porost wieloletni
Piętro lasu: na ziemi i na korze
Ochrona: bez ochrony gatunkowej
Sezonowość: I–XIIWidoczny przez cały rok.

Mąkla tarniowa: plecha na gałązce. — Plecha na gałązce1 / 2

Fot. Björn S..., CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons, zdjęcie pomniejszone

W terenie

Jak rozpoznać

01 / CECHA
Plecha
Listkowato-krzaczkowata, przyczepiona w jednym miejscu, odstaje od podłoża albo zwisa. Odcinki są miękkie, płaskie, rzemykowate, rozwidlone i często skręcone.
02 / CECHA
Kolory
Z wierzchu zielonawa do żółtawozielonej, rzadko szara, z siateczką płytkich zmarszczek; spód biały.
03 / CECHA
Urwistki
Na brzegach odcinków wydłużone skupienia mączystych, zwykle białych urwistek.
04 / CECHA
Owocniki
Bardzo rzadkie: brązowe tarczki na brzegach odcinków.
05 / CECHA
Nie pomyl
Mąklik otrębiasty jest z wierzchu szary, pokryty drobnymi wyrostkami, a jego spód przynajmniej częściowo czernieje. Odnożyca mączysta jest szarozielona po obu stronach i ma chrząstkowatą korę.

Siedlisko

Gdzie rośnie

Kora pni i koron drzew w miejscach słonecznych i przewiewnych: przy drogach, w parkach, zadrzewieniach i na skrajach lasów, a także płoty i słupki. W osłoniętym, cienistym lesie rośnie rzadziej. Kody siedlisk to pomocnicze powiązanie atlasowe.

Typy siedliskowe lasu

Kody opisują żyzność i wilgotność siedliska. Kliknij, żeby zobaczyć, jak taki las wygląda w całości.

wrzesień

Kalendarz gatunku

Kalendarz sezonowy: mąkla tarniowa. Wiersze to zjawiska, kolumny to miesiące od stycznia do grudnia.
Zjawisko	styczeń	luty	marzec	kwiecień	maj	czerwiec	lipiec	sierpień	wrzesień, bieżący miesiąc	październik	listopad	grudzień
Plecha widoczna	tak	tak	tak	tak	tak	tak	tak	tak	tak	tak	tak	tak

zjawisko trwanie występujeBieżący miesiąc: wrzesień.

Terminy zależą od pogody, wysokości nad poziomem morza i regionu. Kolumnę bieżącego miesiąca zaznaczyliśmy tłem.

Dane z obserwacji

Obserwacje w Polsce

Kiedy notowano

1170 obserwacji o jakości badawczej z Polski w iNaturalist. Najwięcej w marcu: 160.

Liczby dla miesięcy

Obserwacje z iNaturalist według miesiąca: mąkla tarniowa
Miesiąc	Wszystkie
Styczeń	94
Luty	98
Marzec	160
Kwiecień	147
Maj	108
Czerwiec	73
Lipiec	63
Sierpień	97
Wrzesień	68
Październik	65
Listopad	74
Grudzień	123

Gdzie notowano

Rekordy z Polski w GBIF: 3207, w tym przypisanych do województw: 2195. Najwięcej w województwie pomorskim: 627.

Rekordy w województwie

5–49
50–99
100–627

Liczby dla województw

Rekordy GBIF według województwa: mąkla tarniowa
Województwo	Rekordy
Pomorskie	627
Podlaskie	531
Warmińsko-mazurskie	141
Lubelskie	137
Zachodniopomorskie	122
Małopolskie	100
Kujawsko-pomorskie	93
Wielkopolskie	81
Lubuskie	70
Mazowieckie	67
Dolnośląskie	64
Podkarpackie	61
Śląskie	42
Łódzkie	36
Świętokrzyskie	18
Opolskie	5

Jak czytać te liczby

Liczby pokazują, gdzie i kiedy ludzie notują przyrodę, a nie tylko, gdzie gatunek żyje. Zapisów przybywa tam, gdzie chodzi więcej obserwatorów, i w miesiącach, w których gatunek łatwo zauważyć albo sfotografować. Jeden duży zbiór danych, na przykład z jednego programu badań, potrafi przeważyć całe województwo.

Brak rekordów w województwie nie znaczy, że gatunku tam nie ma.

Obserwacje z iNaturalist o jakości badawczej i z otwartą licencją trafiają także do GBIF, więc część rekordów GBIF to te same spotkania. Dlatego obu liczb nie dodajemy.

Źródła: iNaturalist, obserwacje o jakości badawczej z Polski, odczyt 30 września 2026. Obserwacje mają licencje nadane przez ich autorów; pokazujemy tylko liczby. GBIF.org, dostęp 30 września 2026. Licencje rekordów zależą od zbioru danych (CC0, CC BY albo CC BY-NC); pokazujemy tylko zagregowane liczby.

Granice województw na mapie: © autorzy OpenStreetMap, geoBoundaries, ODbL 1.0.

Jak policzyliśmy te liczby

Liczby policzył potok pipelines/obserwacje/pobierz.mjs z publicznych interfejsów GBIF i iNaturalist. Nazwę łacińską z karty dopasowujemy dokładnie; gatunek bez pewnego dopasowania ma pustą wartość i zapisany powód. GBIF liczy rekordy obecności gatunku z kodem kraju PL wszystkich rodzajów: obserwacje terenowe, okazy zielnikowe i muzealne oraz dane z literatury. Województwo wynika z granic GADM, które GBIF przypisuje rekordom ze współrzędnymi; rekordy bez współrzędnych i z punktem za granicą liczymy osobno. iNaturalist liczy obserwacje o jakości badawczej z Polski według miesiąca obserwacji, a u roślin okrytonasiennych także obserwacje z adnotacją kwiatów albo owoców lub nasion. Obserwacje badawcze z iNaturalist z otwartą licencją trafiają też do GBIF, więc liczb z obu źródeł nie sumujemy.

Nie pomyl

Podobne gatunki

Podobne gatunki i różnice. Karta: mąkla tarniowa.
Gatunek	Nazwa łacińska	Czym się różni
Pustułka pęcherzykowataHypogymnia physodes	Hypogymnia physodes	Pustułka ma rozdęte, puste łatki z czarnym spodem, przyczepione na całej długości; mąkla ma płaskie odcinki z białym spodem, przyczepione w jednym miejscu.
Brodaczka zwyczajnaUsnea dasopoga	Usnea dasopoga	Brodaczka ma okrągłe nitki z wytrzymałym, białym rdzeniem i włókienkami pod kątem prostym; mąkla ma płaskie, rzemykowate odcinki bez rdzenia.

Dane

Ochrona, fakty i terminy

Status ochronny

Bez ochrony gatunkowej

Gatunek nie jest objęty ochroną gatunkową; nie figuruje w załącznikach rozporządzenia o ochronie grzybów. Dwie inne mąkle, odmienna i rozłożysta, są pod ochroną ścisłą (załącznik nr 1, lp. 138 i 139).

Źródło: Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów (Dz.U. 2014 poz. 1408), załączniki 1–3; porosty są w nim grzybami zlichenizowanymi. Sprawdzono: 30 września 2026.

Wskaźnik powietrza
w skali porostowej należy do strefy, w której w metrze sześciennym powietrza jest 40–50 mikrogramów dwutlenku siarki; rośnie tam razem z mąklikiem otrębiastym
Źródło: Zintegrowana Platforma Edukacyjna: Porosty jako organizmy wskaźnikowe, symulacja interaktywna
Porost z perfum
to tak zwany mech dębowy przemysłu perfumeryjnego; wyciąg z tego porostu jest składnikiem perfum
Źródło: British Lichen Society: Parmeliaceae (Cannon i in. 2023): Evernia prunastri; rozporządzenie (WE) nr 1223/2009, załącznik III, poz. 91

Terminy z tej karty

plecha: Ciało organizmu niepodzielone na korzeń, łodygę i liście; tak zbudowane są między innymi porosty.
soredia: Mączyste grudki z komórek glonu owiniętych strzępkami grzyba, którymi porost rozmnaża się bez zarodników; po polsku także urwistki.
owocnik: Część grzyba, w której lub na której powstają zarodniki służące rozmnażaniu.

Pełne wyjaśnienia są w słowniczku.

Skąd to wiemy

Opis nie został jeszcze zestawiony ze źródłem urzędowym: traktuj go jako wstępny. Osobno sprawdzone wskazówki terenowe mają odnośnik do źródła. Status ochronny ma własne źródło powyżej.

Przegląd karty: 30 września 2026. Terminy sezonowe, wielkość i długość życia są orientacyjne.

Fotografie pochodzą z Wikimedia Commons. Autor i licencja są pod zdjęciem. Kadr na miniaturze może różnić się od pełnego zdjęcia.

Mąkla tarniowa

Jak rozpoznać

Plecha

Kolory

Urwistki

Owocniki