mchy i porosty

Widłoząb miotłowy

Dicranum scoparium

Mech w żółtozielonych kępach, którego długie, wąskie listki są zwykle wygięte w jedną stronę, jak zamiecione miotłą.

Rodzina: widłozębowate
Wielkość: łodyżki do 10 cm (BBS)
Długowieczność: mech wieloletni
Piętro lasu: na ziemi i na korze
Ochrona: częściowa
Sezonowość: I–XIIWidoczny przez cały rok.

Widłoząb miotłowy: kępa na dnie lasu. — Kępa na dnie lasu1 / 2

Fot. jensu, CC0, Wikimedia Commons, zdjęcie pomniejszone

W terenie

Jak rozpoznać

01 / CECHA
Pokrój
Ciemnozielone, zielone lub żółtozielone darnie, zbite albo luźniejsze; łodyżki mają do 10 cm.
02 / CECHA
Listki
Wąskie, lancetowate, długości 4–7,5 mm, zwykle wygięte w jedną stronę, choć bywają proste; przy szczycie wyraźnie ząbkowane. Pod lupą na grzbiecie żebra widać listewki komórek.
03 / CECHA
Sucho i mokro
Po wyschnięciu listki zmieniają się niewiele, najwyżej lekko się skręcają.
04 / CECHA
Puszki zarodni
Tworzy je często: puszka cylindryczna, lekko zakrzywiona, okryta nagim czepkiem, na trzonku czerwonawym u dołu i żółtawym w górze.
05 / CECHA
Nie pomyl
Widłoząb kędzierzawy ma blaszki listków silnie poprzecznie pofałdowane; u widłozęba miotłowego są gładkie albo tylko słabo pofałdowane.

Siedlisko

Gdzie rośnie

Mech o szerokiej skali siedlisk: humus, gleba mineralna, murszejące drewno, pnie drzew i skały, głównie w lasach, na miejscach suchych i wilgotnych. W suchych borach z chrobotkami należy do najobficiej rosnących mchów. Kody siedlisk to pomocnicze powiązanie atlasowe.

Typy siedliskowe lasu

Kody opisują żyzność i wilgotność siedliska. Kliknij, żeby zobaczyć, jak taki las wygląda w całości.

wrzesień

Kalendarz gatunku

Kalendarz sezonowy: widłoząb miotłowy. Wiersze to zjawiska, kolumny to miesiące od stycznia do grudnia.
Zjawisko	styczeń	luty	marzec	kwiecień	maj	czerwiec	lipiec	sierpień	wrzesień, bieżący miesiąc	październik	listopad	grudzień
Darń widoczna	tak	tak	tak	tak	tak	tak	tak	tak	tak	tak	tak	tak
Dojrzewanie puszek (orientacyjnie)	nie	nie	tak	tak	tak	nie	nie	nie	nie	nie	nie	nie

zjawisko trwanie występujeBieżący miesiąc: wrzesień.

Terminy zależą od pogody, wysokości nad poziomem morza i regionu. Kolumnę bieżącego miesiąca zaznaczyliśmy tłem.

Dane z obserwacji

Obserwacje w Polsce

Kiedy notowano

209 obserwacji o jakości badawczej z Polski w iNaturalist. Najwięcej we wrześniu: 24.

Liczby dla miesięcy

Obserwacje z iNaturalist według miesiąca: widłoząb miotłowy
Miesiąc	Wszystkie
Styczeń	10
Luty	21
Marzec	17
Kwiecień	18
Maj	15
Czerwiec	13
Lipiec	21
Sierpień	16
Wrzesień	24
Październik	20
Listopad	19
Grudzień	15

Gdzie notowano

Rekordy z Polski w GBIF: 11 284, w tym przypisanych do województw: 10 634. Najwięcej w województwie dolnośląskim: 2067.

Rekordy w województwie

92–199
200–499
500–2067

Liczby dla województw

Rekordy GBIF według województwa: widłoząb miotłowy
Województwo	Rekordy
Dolnośląskie	2067
Pomorskie	2026
Podlaskie	1350
Małopolskie	944
Zachodniopomorskie	678
Łódzkie	536
Lubelskie	505
Wielkopolskie	435
Śląskie	382
Warmińsko-mazurskie	370
Mazowieckie	361
Świętokrzyskie	357
Lubuskie	253
Opolskie	145
Podkarpackie	133
Kujawsko-pomorskie	92

Jak czytać te liczby

Liczby pokazują, gdzie i kiedy ludzie notują przyrodę, a nie tylko, gdzie gatunek żyje. Zapisów przybywa tam, gdzie chodzi więcej obserwatorów, i w miesiącach, w których gatunek łatwo zauważyć albo sfotografować. Jeden duży zbiór danych, na przykład z jednego programu badań, potrafi przeważyć całe województwo.

Brak rekordów w województwie nie znaczy, że gatunku tam nie ma.

Obserwacje z iNaturalist o jakości badawczej i z otwartą licencją trafiają także do GBIF, więc część rekordów GBIF to te same spotkania. Dlatego obu liczb nie dodajemy.

Źródła: iNaturalist, obserwacje o jakości badawczej z Polski, odczyt 30 września 2026. Obserwacje mają licencje nadane przez ich autorów; pokazujemy tylko liczby. GBIF.org, dostęp 30 września 2026. Licencje rekordów zależą od zbioru danych (CC0, CC BY albo CC BY-NC); pokazujemy tylko zagregowane liczby.

Granice województw na mapie: © autorzy OpenStreetMap, geoBoundaries, ODbL 1.0.

Jak policzyliśmy te liczby

Liczby policzył potok pipelines/obserwacje/pobierz.mjs z publicznych interfejsów GBIF i iNaturalist. Nazwę łacińską z karty dopasowujemy dokładnie; gatunek bez pewnego dopasowania ma pustą wartość i zapisany powód. GBIF liczy rekordy obecności gatunku z kodem kraju PL wszystkich rodzajów: obserwacje terenowe, okazy zielnikowe i muzealne oraz dane z literatury. Województwo wynika z granic GADM, które GBIF przypisuje rekordom ze współrzędnymi; rekordy bez współrzędnych i z punktem za granicą liczymy osobno. iNaturalist liczy obserwacje o jakości badawczej z Polski według miesiąca obserwacji, a u roślin okrytonasiennych także obserwacje z adnotacją kwiatów albo owoców lub nasion. Obserwacje badawcze z iNaturalist z otwartą licencją trafiają też do GBIF, więc liczb z obu źródeł nie sumujemy.

Nie pomyl

Podobne gatunki

Podobne gatunki i różnice. Karta: widłoząb miotłowy.
Gatunek	Nazwa łacińska	Czym się różni
Płonnik pospolityPolytrichum commune	Polytrichum commune	Płonnik ma sztywne łodyżki z listkami rozchylonymi w gwiazdki i czterokanciaste puszki, a nie listki zamiecione w jedną stronę.
Rokiet cyprysowatyHypnum cupressiforme	Hypnum cupressiforme	Rokiet tworzy płaskie kobierce przytulone do kory, a jego listki mają tylko 1–2 mm; widłoząb rośnie wzniesionymi kępami.
Bielistka siwaLeucobryum glaucum	Leucobryum glaucum	Bielistka tworzy zbite, sinozielone poduszki, które po wyschnięciu bieleją; widłoząb jest żółtozielony do ciemnozielonego.

Dane

Ochrona, fakty i terminy

Status ochronny

Częściowa

Gatunek objęty ochroną częściową: załącznik nr 2, lp. 164. Jest też w załączniku nr 3 wśród gatunków, które wolno pozyskiwać, ale tylko z zezwoleniem regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub GDOŚ: ręcznie, zostawiając co najmniej 75% każdego płatu, nie częściej niż raz na 5 lat w tym samym miejscu. Bez zezwolenia zbiór jest zakazany.

Źródło: Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin (Dz.U. 2014 poz. 1409), załączniki 1–3. Sprawdzono: 30 września 2026.

Pospolity
jeden z najpospolitszych mchów leśnych, rośnie w całym kraju
Źródło: A. Stebel, Mchy lasów Polski, cz. 1. Mchy szczytozarodniowe, Lasy Państwowe 2024, s. 107
Skąd nazwa
listki zwykle zagięte w jedną stronę wyglądają jak zamiecione; także angielska nazwa, broom moss, mówi o miotle
Źródło: Flora of North America (eFloras): Dicranum scoparium
Zbiór tylko z zezwoleniem
to jeden z sześciu mchów, które rozporządzenie pozwala pozyskiwać, ale wyłącznie z zezwoleniem i na określonych warunkach
Źródło: Dz.U. 2014 poz. 1409, załącznik nr 3

Terminy z tej karty

bór: Las z przewagą drzew iglastych, najczęściej sosny, na ubogiej i kwaśnej glebie.
siedlisko: Warunki, jakie daje drzewom miejsce: gleba, woda i klimat. To one decydują, co tu wyrośnie.
zarodnia: Struktura, w której powstają zarodniki; u wielu paproci zarodnie tworzą skupienia na spodzie liścia.
dwupienność: Występowanie męskich i żeńskich organów rozrodczych na różnych osobnikach rośliny.

Pełne wyjaśnienia są w słowniczku.

Skąd to wiemy

Opis nie został jeszcze zestawiony ze źródłem urzędowym: traktuj go jako wstępny. Osobno sprawdzone wskazówki terenowe mają odnośnik do źródła. Status ochronny ma własne źródło powyżej.

Przegląd karty: 30 września 2026. Terminy sezonowe, wielkość i długość życia są orientacyjne.

Fotografie pochodzą z Wikimedia Commons. Autor i licencja są pod zdjęciem. Kadr na miniaturze może różnić się od pełnego zdjęcia.

Widłoząb miotłowy

Jak rozpoznać

Pokrój

Listki

Sucho i mokro

Puszki zarodni