płazy i gady, osiadły
Żaba trawna
Rana temporaria
Brązowa żaba z ciemną plamą za okiem, która jako jedna z pierwszych ciągnie wiosną do wody; po jej godach w płytkich oczkach zostają kłęby skrzeku.
- Rodzina
- żabowate
- Wielkość
- długość ciała do około 9 cm
- Długość życia
- brak pewnych danych
- W ciągu roku
- osiadły
- Ochrona
- częściowa
- Kiedy obserwować
- III–XNajlepiej widoczny w miesiącach: marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik.
Fot. Holger Krisp, CC BY 3.0, Wikimedia Commons, zdjęcie pomniejszone
W terenie
Jak rozpoznać
- 01 / CECHA
Maska
Ciemnobrązowa plama ciągnie się od oka przez błonę bębenkową w stronę przedniej łapy. Mają ją też inne żaby brunatne, więc maska odróżnia żabę trawną od zielonych żab i od ropuchy, ale nie od żaby moczarowej.
- 02 / CECHA
Pysk i skóra
Pysk krótki i tępo zaokrąglony, skóra gładka i wilgotna, z dwoma gruczołowymi fałdami wzdłuż boków grzbietu. Ubarwienie od oliwkowego przez brązowe do rdzawego, zwykle z ciemnymi plamami na grzbiecie i poprzecznymi pręgami na tylnych nogach.
- 03 / CECHA
Ruch
Skacze długimi susami i szybko znika w wodzie albo w gęstej roślinności. Ropucha w tej samej sytuacji zwykle idzie albo robi krótkie podskoki.
- 04 / CECHA
Poza godami
Po złożeniu skrzeku żaby rozchodzą się do wilgotnych lasów, łąk i ogrodów, nawet kilkaset metrów od stawu. Przez lato trzymają się miejsc, które nie wysychają.
Słuchaj
Głos
grrr… grrr…
Samce odzywają się tylko w czasie godów, z wody: ciche, niskie mruczenie, które słychać dopiero z bliska. Chór brzmi przy stawie w marcu i kwietniu, także w dzień. Poza godami żaba trawna jest cicha. Na nagraniu chór samców w stawie, a w tle śpiewają ptaki.
Kiedy słychać
III–IV
Tropy i ślady
Co zostawia
- INNE
Skrzek w kłębach
Kuliste, galaretowate kłęby jaj z czarnym zarodkiem w każdym jaju, pływające przy brzegu płytkiego oczka albo rowu. Często kilkanaście kłębów leży obok siebie w jednym, nasłonecznionym miejscu.
Nie pomyl: Ropucha składa skrzek w długich sznurach owiniętych wokół roślin wodnych, nie w kłębach.
- INNE
Kijanki ze złotymi plamkami
Brązowe kijanki z drobnymi złocistymi plamkami, żerujące przy dnie i na roślinach. Najpierw wyrastają im tylne nogi, potem przednie.
Nie pomyl: Kijanki ropuchy są prawie czarne i często pływają zwartymi ławicami.
Ślad rozstrzyga rozpoznanie tylko razem z miejscem i porą roku. Pojedynczy odcisk w rozmytym błocie bywa nie do oznaczenia i nie ma w tym nic wstydliwego.
Siedlisko
Gdzie szukać
Wilgotne lasy liściaste i olsy, skraje łąk i polan, ogrody. Do rozrodu potrzebuje płytkich, nasłonecznionych oczek, rowów i stawów; poza wiosną przebywa w miejscach, które przez całe lato pozostają wilgotne.
Lasy, w których bywa najczęściej
Zwierzę nie jest przypisane do siedliska tak ściśle jak roślina. Lista mówi, gdzie spotyka się je najczęściej, a nie gdzie wyłącznie.
wrzesień
Kalendarz gatunku
| Zjawisko | styczeń | luty | marzec | kwiecień | maj | czerwiec | lipiec | sierpień | wrzesień, bieżący miesiąc | październik | listopad | grudzień |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Gody i skrzek | nie | nie | tak | tak | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie |
| Kijanki w wodzie | nie | nie | nie | tak | tak | tak | nie | nie | nie | nie | nie | nie |
| Młode żabki wychodzą na ląd | nie | nie | nie | nie | nie | tak | tak | nie | nie | nie | nie | nie |
| Zimowanie | tak | tak | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie | tak | tak |
zjawisko trwanie występujeBieżący miesiąc: wrzesień.
Terminy zależą od pogody, wysokości nad poziomem morza i regionu. Kolumnę bieżącego miesiąca zaznaczyliśmy tłem.
Dane z obserwacji
Obserwacje w Polsce
Kiedy notowano
2601 obserwacji o jakości badawczej z Polski w iNaturalist. Najwięcej w sierpniu: 430.
Liczby dla miesięcy
| Miesiąc | Wszystkie |
|---|---|
| Styczeń | 4 |
| Luty | 20 |
| Marzec | 398 |
| Kwiecień | 318 |
| Maj | 278 |
| Czerwiec | 298 |
| Lipiec | 367 |
| Sierpień | 430 |
| Wrzesień | 298 |
| Październik | 164 |
| Listopad | 22 |
| Grudzień | 4 |
Gdzie notowano
Rekordy z Polski w GBIF: 6792, w tym przypisanych do województw: 5992. Najwięcej w województwie małopolskim: 1256.
Rekordy w województwie
- 65–199
- 200–499
- 500–1256
Poza mapą: 762 rekordy bez punktu przypisanego do kraju (bez współrzędnych albo na morzu) i 38 rekordów z punktem za granicą.
Liczby dla województw
| Województwo | Rekordy |
|---|---|
| Małopolskie | 1256 |
| Świętokrzyskie | 738 |
| Śląskie | 675 |
| Pomorskie | 461 |
| Podlaskie | 412 |
| Podkarpackie | 411 |
| Dolnośląskie | 300 |
| Wielkopolskie | 286 |
| Mazowieckie | 277 |
| Warmińsko-mazurskie | 228 |
| Lubelskie | 207 |
| Zachodniopomorskie | 206 |
| Kujawsko-pomorskie | 195 |
| Łódzkie | 182 |
| Lubuskie | 93 |
| Opolskie | 65 |
Jak czytać te liczby
Liczby pokazują, gdzie i kiedy ludzie notują przyrodę, a nie tylko, gdzie gatunek żyje. Zapisów przybywa tam, gdzie chodzi więcej obserwatorów, i w miesiącach, w których gatunek łatwo zauważyć albo sfotografować. Jeden duży zbiór danych, na przykład z jednego programu badań, potrafi przeważyć całe województwo.
Brak rekordów w województwie nie znaczy, że gatunku tam nie ma.
Obserwacje z iNaturalist o jakości badawczej i z otwartą licencją trafiają także do GBIF, więc część rekordów GBIF to te same spotkania. Dlatego obu liczb nie dodajemy.
Źródła: iNaturalist, obserwacje o jakości badawczej z Polski, odczyt 30 września 2026. Obserwacje mają licencje nadane przez ich autorów; pokazujemy tylko liczby. GBIF.org, dostęp 30 września 2026. Licencje rekordów zależą od zbioru danych (CC0, CC BY albo CC BY-NC); pokazujemy tylko zagregowane liczby.
Granice województw na mapie: © autorzy OpenStreetMap, geoBoundaries, ODbL 1.0.
Jak policzyliśmy te liczby
Liczby policzył potok pipelines/obserwacje/pobierz.mjs z publicznych interfejsów GBIF i iNaturalist. Nazwę łacińską z karty dopasowujemy dokładnie; gatunek bez pewnego dopasowania ma pustą wartość i zapisany powód. GBIF liczy rekordy obecności gatunku z kodem kraju PL wszystkich rodzajów: obserwacje terenowe, okazy zielnikowe i muzealne oraz dane z literatury. Województwo wynika z granic GADM, które GBIF przypisuje rekordom ze współrzędnymi; rekordy bez współrzędnych i z punktem za granicą liczymy osobno. iNaturalist liczy obserwacje o jakości badawczej z Polski według miesiąca obserwacji, a u roślin okrytonasiennych także obserwacje z adnotacją kwiatów albo owoców lub nasion. Obserwacje badawcze z iNaturalist z otwartą licencją trafiają też do GBIF, więc liczb z obu źródeł nie sumujemy.
Nie pomyl
Podobne gatunki
| Gatunek | Nazwa łacińska | Czym się różni |
|---|---|---|
| Ropucha szaraBufo bufo | Bufo bufo | Ropucha ma suchą, brodawkowatą skórę, duże gruczoły za oczami i miedzianą tęczówkę; chodzi albo podskakuje zamiast skakać długimi susami. |
Dane
Ochrona, fakty i terminy
Status ochronny
Częściowa
Gatunek objęty ochroną częściową (załącznik nr 2 rozporządzenia, lp. 41), z dodatkowym zakazem umyślnego płoszenia i niepokojenia. Zakazy obejmują też skrzek i kijanki: nie wolno ich niszczyć, zbierać ani przenosić w inne miejsce.
Źródło: Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt, tekst jednolity (Dz.U. 2022 poz. 2380), załącznik nr 2, lp. 41. Sprawdzono: 30 września 2026.
Fakty
Długość
do 9 cm
Źródło: Amphibian and Reptile Conservation Trust, Common frog
Przeobrażenie
młode żabki opuszczają wodę na początku lata, zwykle w czerwcu
Źródło: Amphibian and Reptile Conservation Trust, Common frog
Pokarm
bezkręgowce, szczególnie ślimaki
Źródło: Amphibian and Reptile Conservation Trust, Common frog
Terminy z tej karty
- skrzek
- Jaja płazów złożone w wodzie, otoczone galaretowatą osłonką; żaby składają je w kłębach, ropuchy w długich sznurach.
- ols
- Żyzny las olszowy na terenach stale podtopionych, bagnach i torfowiskach niskich.
- łęg
- Las nad rzeką, okresowo zalewany, z olszą, jesionem i wierzbami.
Pełne wyjaśnienia są w słowniczku.
Skąd to wiemy
Opis nie został jeszcze zestawiony ze źródłem urzędowym: traktuj go jako wstępny. Status ochronny jest wyjątkiem i ma własne źródło powyżej.
- Amphibian and Reptile Conservation Trust, Common frog
- Amphibian and Reptile Conservation Trust, Common toad (kijanki i skrzek ropuchy)
Przegląd karty: 30 września 2026. Wymiary, terminy i długość życia są orientacyjne.
Ilustracje poglądowe z przezroczystym tłem. Pięć z nich powstało wcześniej dla koła roku i jest tu użytych ponownie bez zmian; pozostałe powstały dla atlasu w tym samym stylu. Rysunek pokazuje ogólny pokrój i układ barw, nie zastępuje fotografii ani klucza do oznaczania.
Fotografie pochodzą z Wikimedia Commons; autor i licencja stoją przy każdym zdjęciu, a strona pliku jest jedno kliknięcie dalej. Zdjęcia pomniejszyliśmy i przekodowaliśmy, nie zmienialiśmy tego, co pokazują. Przy wyborze sprawdzaliśmy nazwę gatunkową w kategoriach pliku, bo nazwa pliku bywa myląca.