płazy i gady, osiadły
Ropucha szara
Bufo bufo
Krępa, brązowa ropucha o suchej, brodawkowatej skórze i miedzianych oczach; wiosną setki ropuch wędrują tą samą drogą do stawu, w którym składają skrzek w długich sznurach.
- Rodzina
- ropuchowate
- Wielkość
- samice do 15 cm, samce wyraźnie mniejsze
- Długość życia
- brak pewnych danych
- W ciągu roku
- osiadły
- Ochrona
- częściowa
- Kiedy obserwować
- III–XNajlepiej widoczny w miesiącach: marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik.
Fot. Holger Krisp, CC BY 3.0, Wikimedia Commons, zdjęcie pomniejszone
W terenie
Jak rozpoznać
- 01 / CECHA
Skóra
Sucha w wyglądzie i pokryta brodawkami, brązowa, oliwkowa albo rdzawa, u samic często z czerwonawymi brodawkami. Za oczami leżą duże, owalne gruczoły przyuszne; wydzielina skóry jest trująca i zniechęca drapieżniki.
- 02 / CECHA
Oczy
Tęczówka miedziana albo pomarańczowa, z poziomą źrenicą. Z bliska to znak widoczny nawet u ropuchy siedzącej w trawie.
- 03 / CECHA
Ruch
Chodzi albo robi krótkie podskoki, skacze rzadko. Zagrożona staje na sztywno wyprostowanych nogach, żeby wydawać się większa.
- 04 / CECHA
Wędrówka
Co wiosnę wraca tą samą drogą do stawu, w którym się rozmnaża, zwykle głębszego niż oczka żab. Przez kilka ciepłych, wilgotnych nocy setki ropuch przechodzą wtedy przez drogi.
Słuchaj
Głos
Głos jest cichy i słychać go tylko z bliska, przy stawie w czasie godów: krótkie, powtarzane pokrzykiwania samców. Samiec złapany przez innego samca odzywa się szybkim terkotem, po którym tamten zwykle go puszcza. Taki głos obronny dwóch samców słychać na nagraniu.
Kiedy słychać
III–IV
Tropy i ślady
Co zostawia
- INNE
Skrzek w sznurach
Jaja ułożone w podwójnych rzędach w długich, galaretowatych sznurach, owiniętych wokół łodyg i gałązek pod wodą.
Wymiar: sznur do 5 m długości
Nie pomyl: Żaby trawne składają skrzek w kulistych kłębach, pływających przy brzegu.
- INNE
Ławice czarnych kijanek
Małe, prawie czarne kijanki, trzymające się razem w gęstych ławicach przy brzegu.
Nie pomyl: Kijanki żaby trawnej są brązowe ze złocistymi plamkami i nie tworzą tak zwartych ławic.
- INNE
Szlak wędrówki
Wczesną wiosną, w ciepłe i wilgotne wieczory, ropuchy masowo przechodzą przez drogi prowadzące do stawów. Rozjechane ropuchy na jezdni pokazują, którędy biegnie ich szlak; w takich miejscach bywają płotki i tunele dla płazów.
Ślad rozstrzyga rozpoznanie tylko razem z miejscem i porą roku. Pojedynczy odcisk w rozmytym błocie bywa nie do oznaczenia i nie ma w tym nic wstydliwego.
Siedlisko
Gdzie szukać
Lasy liściaste i mieszane, bory, zarośla, parki i ogrody. Lepiej niż żaby znosi suche miejsca i przez lato potrafi długo przebywać z dala od wody. Do rozrodu wybiera głębsze zbiorniki: stawy, glinianki, starorzecza, także stawy rybne.
Lasy, w których bywa najczęściej
Zwierzę nie jest przypisane do siedliska tak ściśle jak roślina. Lista mówi, gdzie spotyka się je najczęściej, a nie gdzie wyłącznie.
wrzesień
Kalendarz gatunku
| Zjawisko | styczeń | luty | marzec | kwiecień | maj | czerwiec | lipiec | sierpień | wrzesień, bieżący miesiąc | październik | listopad | grudzień |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wędrówka i gody | nie | nie | tak | tak | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie |
| Kijanki w wodzie | nie | nie | nie | tak | tak | tak | nie | nie | nie | nie | nie | nie |
| Młode wychodzą na ląd | nie | nie | nie | nie | nie | tak | tak | nie | nie | nie | nie | nie |
| Zimowanie | tak | tak | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie | nie | tak | tak |
zjawisko trwanie występujeBieżący miesiąc: wrzesień.
Terminy zależą od pogody, wysokości nad poziomem morza i regionu. Kolumnę bieżącego miesiąca zaznaczyliśmy tłem.
Dane z obserwacji
Obserwacje w Polsce
Kiedy notowano
3889 obserwacji o jakości badawczej z Polski w iNaturalist. Najwięcej w kwietniu: 730.
Liczby dla miesięcy
| Miesiąc | Wszystkie |
|---|---|
| Styczeń | 2 |
| Luty | 17 |
| Marzec | 547 |
| Kwiecień | 730 |
| Maj | 375 |
| Czerwiec | 495 |
| Lipiec | 655 |
| Sierpień | 667 |
| Wrzesień | 325 |
| Październik | 69 |
| Listopad | 7 |
| Grudzień | 0 |
Gdzie notowano
Rekordy z Polski w GBIF: 7669, w tym przypisanych do województw: 7174. Najwięcej w województwie małopolskim: 884.
Rekordy w województwie
- 81–199
- 200–499
- 500–884
Poza mapą: 460 rekordów bez punktu przypisanego do kraju (bez współrzędnych albo na morzu) i 35 rekordów z punktem za granicą.
Liczby dla województw
| Województwo | Rekordy |
|---|---|
| Małopolskie | 884 |
| Kujawsko-pomorskie | 791 |
| Śląskie | 752 |
| Świętokrzyskie | 718 |
| Wielkopolskie | 528 |
| Pomorskie | 511 |
| Podlaskie | 470 |
| Podkarpackie | 462 |
| Mazowieckie | 368 |
| Dolnośląskie | 354 |
| Zachodniopomorskie | 313 |
| Warmińsko-mazurskie | 301 |
| Łódzkie | 274 |
| Lubelskie | 221 |
| Lubuskie | 146 |
| Opolskie | 81 |
Jak czytać te liczby
Liczby pokazują, gdzie i kiedy ludzie notują przyrodę, a nie tylko, gdzie gatunek żyje. Zapisów przybywa tam, gdzie chodzi więcej obserwatorów, i w miesiącach, w których gatunek łatwo zauważyć albo sfotografować. Jeden duży zbiór danych, na przykład z jednego programu badań, potrafi przeważyć całe województwo.
Brak rekordów w województwie nie znaczy, że gatunku tam nie ma.
Obserwacje z iNaturalist o jakości badawczej i z otwartą licencją trafiają także do GBIF, więc część rekordów GBIF to te same spotkania. Dlatego obu liczb nie dodajemy.
Źródła: iNaturalist, obserwacje o jakości badawczej z Polski, odczyt 30 września 2026. Obserwacje mają licencje nadane przez ich autorów; pokazujemy tylko liczby. GBIF.org, dostęp 30 września 2026. Licencje rekordów zależą od zbioru danych (CC0, CC BY albo CC BY-NC); pokazujemy tylko zagregowane liczby.
Granice województw na mapie: © autorzy OpenStreetMap, geoBoundaries, ODbL 1.0.
Jak policzyliśmy te liczby
Liczby policzył potok pipelines/obserwacje/pobierz.mjs z publicznych interfejsów GBIF i iNaturalist. Nazwę łacińską z karty dopasowujemy dokładnie; gatunek bez pewnego dopasowania ma pustą wartość i zapisany powód. GBIF liczy rekordy obecności gatunku z kodem kraju PL wszystkich rodzajów: obserwacje terenowe, okazy zielnikowe i muzealne oraz dane z literatury. Województwo wynika z granic GADM, które GBIF przypisuje rekordom ze współrzędnymi; rekordy bez współrzędnych i z punktem za granicą liczymy osobno. iNaturalist liczy obserwacje o jakości badawczej z Polski według miesiąca obserwacji, a u roślin okrytonasiennych także obserwacje z adnotacją kwiatów albo owoców lub nasion. Obserwacje badawcze z iNaturalist z otwartą licencją trafiają też do GBIF, więc liczb z obu źródeł nie sumujemy.
Nie pomyl
Podobne gatunki
| Gatunek | Nazwa łacińska | Czym się różni |
|---|---|---|
| Żaba trawnaRana temporaria | Rana temporaria | Żaba trawna ma gładką, wilgotną skórę, ciemną maskę za okiem i długie tylne nogi; skacze długimi susami. |
Dane
Ochrona, fakty i terminy
Status ochronny
Częściowa
Gatunek objęty ochroną częściową (załącznik nr 2 rozporządzenia, lp. 37), z dodatkowym zakazem umyślnego płoszenia i niepokojenia. Zakazy obejmują też skrzek i kijanki oraz przenoszenie zwierząt w inne miejsce.
Źródło: Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt, tekst jednolity (Dz.U. 2022 poz. 2380), załącznik nr 2, lp. 37. Sprawdzono: 30 września 2026.
Fakty
Długość
samice do 15 cm, samce mniejsze
Źródło: Lasy Państwowe, Leśnoteka: Ropucha szara
Skrzek
długie, podwójne sznury, do 5 m
Źródło: Lasy Państwowe, Leśnoteka: Ropucha szara
Wędrówka
co wiosnę tą samą drogą do stawów, w których się rozmnaża
Źródło: Amphibian and Reptile Conservation Trust, Common toad
Terminy z tej karty
- skrzek
- Jaja płazów złożone w wodzie, otoczone galaretowatą osłonką; żaby składają je w kłębach, ropuchy w długich sznurach.
- grąd
- Wielogatunkowy las liściasty, głównie dębowo-grabowy z lipą i klonem; kiedyś dominował na polskim niżu.
- łęg
- Las nad rzeką, okresowo zalewany, z olszą, jesionem i wierzbami.
Pełne wyjaśnienia są w słowniczku.
Skąd to wiemy
Opis nie został jeszcze zestawiony ze źródłem urzędowym: traktuj go jako wstępny. Status ochronny jest wyjątkiem i ma własne źródło powyżej.
Przegląd karty: 30 września 2026. Wymiary, terminy i długość życia są orientacyjne.
Ilustracje poglądowe z przezroczystym tłem. Pięć z nich powstało wcześniej dla koła roku i jest tu użytych ponownie bez zmian; pozostałe powstały dla atlasu w tym samym stylu. Rysunek pokazuje ogólny pokrój i układ barw, nie zastępuje fotografii ani klucza do oznaczania.
Fotografie pochodzą z Wikimedia Commons; autor i licencja stoją przy każdym zdjęciu, a strona pliku jest jedno kliknięcie dalej. Zdjęcia pomniejszyliśmy i przekodowaliśmy, nie zmienialiśmy tego, co pokazują. Przy wyborze sprawdzaliśmy nazwę gatunkową w kategoriach pliku, bo nazwa pliku bywa myląca.